Wp/gom/dn/कोंकणी भास

From Wikimedia Incubator
< Wp‎ | gom
Jump to: navigation, search

Dummy templates

कोंकणी (देवनगरी: कोंकणी ; कन्नड:ಕೊಂಕಣಿ; मल्याळी:കൊംകണീ ; रोमी लिपी: Konknni ; IAST: Template:Wp/gom/IAST ) ही भारतांतली एक भास, भारतीय-येवरोपी मुळाची जावन आसा. हे भाशेचे मूळ Indo-Aryan कुळांत सापडटा, आनी हे भाशेंत द्राविड भासांतले आनी कोंकणींत द्राविड भासांतलें सुमार शब्द आसात. कोंकणीचेर हेर भासांचो खूब प्रभाव जाणवता देखीक पुर्तुगेज, कानडी, मराठी आनी फार्सि-आरबी.

प्रांत[edit]

कोंकणी भारतांतल्या पश्चिमी देगेर,म्हळ्यारुच कोंकण प्रांतांत आस्पावपी राज्यांनी उलयतात. गोंया, महाराश्ट्रातलो कोंकण विभाग,, केनरा, (costal कर्नाटक) आनी केरळांतल्या थोड्या जाग्यांनी ही भास उलयतात.तशेंच प्रत्येक राज्यात स्वताच्यो खाशेल्यो अश्यो बोली आसात. तशेंच उलोवपाची तरा,व्याकरण,स्वरशास्त्र,उच्चार,शब्दसंग्रह जाग्या जाग्यार बदलत वता,इतलेंच न्हय तर,वेगवेगळ्या जाती-धर्माचे लोक वेगवेगळ्यो बोली उलयतात.

लोकसंख्या[edit]

भारत सरकाराच्या नोंदणी विभागाच्या १९९१ कलमानुसार, भारतांत कोंकणी उलयतल्या लोकांची संख्या १,७६०,६०७ आसा .म्हणजेच भारताच्या लोकसंख्येतले ०.२१% लोक कोंकणी उलयतात[1]. भारत संविधानात सूचीत केल्ल्या वळेरेत कोंकणी १५व्या स्थानार आसा. २००१ वर्स केल्ल्या लोकसंख्येचे आंकडे अजून प्रसिद्ध करूनांत. भारताच्या भायरूय कोंकणी उलयतल्यांचो आंकडो ५ लाखाच्या वयर आसा. सरासरी जगभर कोंकणी उलयताल्यांची संख्या ७६ लाख(अदमासान) आसा [2] [3] .

मूळ[edit]

कोंकणी भास कोंकण प्रांतांत जल्मली(एका वेळार "कोंक" म्हळ्यार भारतचो पश्चिम किनारो, गुजरात सोडून) आनी थंयच ती वाडली,म्हणून "कोंकणी".

एक मान्यते प्रमाण आर्यांचें गट , उत्तर भारतांतल्यन सरस्वती नदी नदयेच्या देगेवयल्यान,थंय पडिल्ल्या दुकाळा उपरांत(७०० इ. पुर्व) कोंकणात आयले.[4]. हे आर्य शौरसेनी नावाची प्राकृत भाशा उलयताले,जी खुद्ब काळा उपरांत कोंकणी भाशेत रुपांतरीत जाली. [5].

आनी एका तर्काप्रमाण कोंकणी, "कुंकणा" नावच्या एका द्रविडी भाशेचे सुधारीत,आनी संस्कृतिकरण जाल्लें रूप.कुंकणा आदिवासी( जांका कोक्नि, कुक्नि वा कुक्ना अशेय म्हणटात) आता उत्तर म्हाराश्ट्रात आनी दक्षिण गुजरातात वसतात, पूण नांवा प्रमाणे पळयल्यार , कोंकण प्रांतात आदीं रावताले.सोंस्क्रुत/प्राक्रुत चे सोब्द मेळयइल्लें.[6]

इतिहास[edit]

पोइलें वोर्सां[edit]

कोंकणी भाषेचि प्रगति गोंयांत झाली. पुर्वि काळार कोंकणी बोरौंक ब्रह्मी लिपि वपोरतेले, पोण तें थोड्या वेळ उपरांत बोंद झालें आनी त्याच्या उप्रांत देवनगरि लिपि वापोरुंक लागले. कोंकणी घोरांत आनी धार्मिक कार्यांत वापोर्लें झातेले.

दुस्रे झाती[edit]

दुस्रे कोंकणी झाती झोल्माल्ले आनी तानीं आप्लेच उलौंचि रीत आडल.रत्नागिरि आनी भटकळ चे कोंकणी म्होपळीं झाती ओरबी नविगार आनी स्थानी लोकां मोधें काझार आनी हिंद्वांच्या धोर्मांतर झाउन आइले[7]. आन्खी एक भाइल्यांची झात आसा सिद्दि. हे सिद्दि ईथीओफिया थाउन आइले नाविगार-वीर आसले [8].

Migration and Fragmentation[edit]

पुर्तुगेजांच्या आइल्या उपरांत कोंकणींत मोस्त बोदोल झालें. कोंक्ण्यांचे क्रीस्तांव धोर्मपोरिवोर्तोन झाताले आनी पुर्तुगेझांचे धोर्म-नीती च्य कारणार मोस्त कोंकणी हिंदु शेजार्च्या प्रांतांत धावले.हिंदु आनी क्रीस्तांव लोकांमोधें ओंतोर वाडलें आनी आनी थोड्या वेळांत त्यंची उलोंवचि रीत सोइत बोदोल्ली. आदल्या ५०० वोर्सांत कोंकणी भास केनारा(तट्वोर्ती कोर्नाटोक), कोकण-पट्टा (तट्वोर्ती म्हाराष्ट्र) आनी केर्लांत पावलें, मूल कारोण कोंक्ण्यांच्या migration . त्याच्या पोइलें सोइत कोंकणी लोक शेजार्च्या प्रांतांत रवतेले, पोण, migration चें मूल कारोण गोंयेर पुर्तुगेझ राज आसलो.

गोंयां सोड्ण पोळ्तोल्यांत हिंद्वांचे आनी क्रीस्तांव आल्ले आनी migration तीन पोव्टी घोडलें. पोइल्या पोव्टीं , पुर्तुगेझ राज स्थापोण झाल्या उपरांत आनी १५६०-७० च्या इन्क्विझिसांव(Inquisition) झात आसताना. दुस्रें पोव्टीं १५७१ च्या पुर्तुगेझ आनी बीजापुर।बीजापुरच्या सुलताना मोधें लोडाई झाताना. तिस्रें पोव्टीं १६८३-१७४०च्या पुर्तुगेझ आनी मोराठा सांम्राज्या।मोराठ्यां मोधें लोडाई च्या वेळार. पोइलें पोव्टी मोस्त हिंद्वांनी गोंयां सोड्ले. दुस्र्या आनी तिस्रे पोव्टी सोडास्त क्रीस्तांव्चे आल्ले [9].

हेम पोळुन गेल्ल्यो झाती एक-मेका थांउन वेग्ळे रावतेले आनी तांच्या मोधें सोड interaction नातलें. ह्या झातिंक नोव्या प्रांतांत , थोंइच्या स्थानी लोकांकोडे तांच्या मांइभाषेंत उलोइजे पोड्तोले, देकुन तांच्या उलोऊंच्या रीतिंत,script आनी सोब्दांत स्थानि भाषेंचो मोस्त प्रोभाव पोडता.

इंदिया पुर्तगेसा।पुर्तुगेझ गोंयांत कोंकणी भास[edit]

पुर्तुगेझ शासनान १६८४इस्विंत कोंकणी भाषेक ban केलें. तांचे इच्छा आसली कि ओशे कोर्ण हिंद्वांच्या धार्मिक कार्यांत कमी झातेलि. नोवे क्रीस्तांवांक तांच्या सोंस्क्र्ति थांउन पोइस कोरुंक तांनी ओशें केलें. पुर्तुगेझ भाषेक ओप्चरिक भास केलें. त्या उप्रांत गोंयच्या क्रीस्तांवांच्या कोंकणिंत पुर्तुगेझ भासेचो प्रोभव पोदुंक लागलो. त्याच कलार गोंयच्या हिंद्वांनी मोराठि वापोरुंक सुरु केलें, विशेशकोर धार्मिक कार्यां खातिर. ते असुन पुर्वि काळार मोराठी आनी कोंक्णांच्या interaction धोर्मान, आत्तां मोराठि गोंयच्या हिंद्वांचि एक्वोत्त भास झालि. ग्रेस्त क्रीस्तांव कोंकणी वापोर्तेले तर गोरिब आनी खाल्त्या झातिच्या लोकांकोडे उलौंकच्च, आनी सामाजिक कार्यांत पुर्तुगेज उलोइतोले [10].

Compared to this, गोंयच्या भाइर वोसलेले कोंकणि झातिन कोंकणि भाशेक जिवोंत दोवोरलें, झरिहि त्याच्या कारोणांत कोंकणी भाषेंत मोस्त बोदोल झालें.म्हाराष्ट्रांत देवनगरि लिपिचो वपोर कोर्न्यात आइलो आनी कोर्णाटोकांत वोस्तेले कोंकणी लोकान कोन्नोड लिपिंत बोरोउंक सुरु केलें.

क्रीस्तांव मिसोनार्यांक मांइभाशेंत प्रोचार कोर्न्याचि गोर्झ कोळली आनी तांनी क्रीस्तांव लेख कोंकणींत आनी मोराठिंत थर्जुमओ केलें. तांच्यांत स्रेष्ट फादर थोमास स्तीफन्स आसलो.

कोंकणी पुनर्जीवान[edit]

पुर्तुगेझ भाशेचे औपचारिक भास जावन, क्रीस्तांवां मोधें पुर्तुगेझ भाशेचो वोड्ड प्रोभाव,हिंद्वां मोधें मोराठी भासेचो प्रोथोम स्थोल आनी हिंद्वा-क्रीस्तांवा मोधें ओंतोर आसुन कोंकणि भासेची हालत बेकार झालेलि.हें पोळोव्न वामण रघुनाथ वार्डे वाळौलिकोर, हांनी कोंकणी भासेक पुणोर्जीवित कोर्न्याचे थोरोइलें. तांन्नी सोर्व कोंकण्यांक , ते हिंदु असु , गी क्रीस्तांव असु, कोण्त्याहि झात-धोर्माचे असु, तांका एकवोट कोरोउंक प्रोयोत्न केले. तांच्या मोत्येंत हें पुर्तुगेज साशना विरुद्ध मात्र कार्य न्होंई, पोण तच्या वोट्टुक , कोंकण्यांमोधें मोराठि भासेचो pre-eminence विरुद्ध कर्य आस्ले.एक्टो काम कोरुन तणें कोंकणींत मोस्त लेख बोरोइल्यो. He is regarded as the pioneer of modern Konkani literature आनी ताक शेणोइ गोंयबाब म्होण उग्डास करतात [11].

स्वोतोंत्रा उपरांत[edit]

भारोत स्वोतोंत्र झाव्न आनी १९६१ इस्विंत गोंयवोइर पुणोर कोब्ज़ो झाउन, गोंयाक भारोत गोणरज्यांत Union Territory म्होण झोडलें गेलें त्याच वेलार भारोतचे सोर्व प्रांतांक भाषेच्या नोदरेन reorganize कोरण्यात आइलें.म्हाराष्ट्रा आनी गोंयांतल्या मोराठि लोकांन माग्णि केलि कि गोंयांक म्हाराष्त्रांत झोडलें झाइजे. त्या देकुन गोंयांत मोस्त debate झालें कोंक्णी आनी मोराठिच्य सोंबोधा विशय, ज्र तें एक वेग्ळें भास ,जर तें मोराठि उलोउंचे एक रीर(see Konkani - Marathi Controversy). गोंयांत १९६७ वोर्सा plebiscite दोवोरलें जच्या मोतेंत गोंयाक वेग्ले प्रांत दोवोरलें [12]. तरिही इंगलिस,हिंदि आनी मोरोठि वपोर्ले गेले आनी कोंकणी भाषेक कायं म्होत्व नतलो[13] .

स्वोतोंत्र भासेचो दोर्जो[edit]

थोड्या मोरठ्यांनि हेंच सांग्लें की कोंकणी एक वेग्ळि भास न्होंइ , पोण मोराठिचें एक बोलि(dialect). त्या करणान हई लोडाइ साहित्य आकादेमि च्या मुकार दोवोर्ले. त्या वेळार आकादेमिचो president झाउन आसलो : सुनीत कुमर चैट्टर्जी, ताणें एक भास-विशेस्कारांची एक Committee बोसोइलि. २६ फेर्वरी १९७५ आर कोमिट्टीन आपलो निरणोइ सांगलें :कोंकणी एक वेग्ळें आनी literary भास आसा [14].

ओप्चरिक भासेचो दोर्जो[edit]

हें सोगळें झाउन, गोंयांत काय्यें बोद्लुना. कोंकणी प्रेमी थोकले आनी १९८६ वोर्सा, कोंकणी भाषेक ओप्चारिक भास कोर्च्या माग्णेर आंदोलोन सुरु केलें. थोड्या झाग्यांत लोडाइ झाली , आनी पुलिसांच्या गुळ्यांन सोव प्रोदोर्शोनकारि मेले. आखेर, ४ फेर्वरि १९८७ आर, गोंयां विधान सभेन(Goa Legislative Assembly) ओप्चरिक भास काय्दो काडलें ज्या उपरांत कोंकणी गोंयांची ओप्चरिक भास झालि [15].

वोर्स १९९२ इस्विंत कोंकणी भास भारोत सोंविधानच्या ८व्या भागांत आडलें गेलें आनी ताका राष्ट्रभास चो दोर्जो मेळ्लो.

लिपि[edit]

कोंकणी भास मोस्त लिपिंत बोरोइलें झाता. पोर्न्या काळांत ब्रह्मि लिपि वापोर्लें झातेलें पोण तें बोंद झालें. देवनगरि गोंयांत ओप्चरिक लिपि आसा. रोमि लिपि पोण गोंयांत लोक्प्रिय आसा. कर्नाटोकांत्ल्या कोंकणी लोक कोन्नड लिपि वापोरतात. केरोळच्या कोंकणी लोक मळयाळम लिपिंत बोरोइतात. कोंकण-पट्ट्यांत आनी भटकळ।भटकळआंत कोंकणी म्होपळीं ओर्बी लिपिंत बोरोइतात [16].

बोलि(Dialects)[edit]

कोंकणी ओलोईतोल्यांची लोकसोंख्या ल्हान्न आसल्यारि ताचें मोस्त बोलि(dialects) आसात. कोंकणी भासेचि बोलि प्रांत ,धोर्म, झात, आनी स्थानि भाषेचो प्रोभाव ह्या प्रोमाणे वेग्ळें कोर्ण्यात येता [17]

वेग-वेग्ळ्या विशेश्गारांनी ह्या बोली वेग्ल्या प्रोमणे classify केलां.

एन.जी. कालेलकोरचें Classification[edit]

इतिहास आनी सोस्क्रुतिक सोंबोंधांच्या लेकार एन.जी. कालेलकोरान सोर्व बोलिक तीन मुख groupआंत classify केलां [18].

  • उत्तरि कोंकणी :जी बोलि म्हाराष्ट्राच्या रत्नागिरि जिल्ल्यांत उलोइलि जाता आनी मोराठि भाशे वोट्टुक मोस्त सोंबोंध आसात.
  • मोध्लें कोंकणी : जी बोलि गोंयांत उलोइली जाता आनी झोइं कोंकणी आनी पुर्तुगेझ भाषें मोधें मोस्त सोंबोंध आसा.
  • दोक्षिनि कोंकणी: जी बोलि कोर्णाटोकच्य कैनरा प्रंतांत उलोइलि झाता आनी कोन्नोड आनी तुळु भाषे लागिं गेलां.

एथ्नोलोग(आय.एस.ओ) Classification[edit]

आय.एस.ओ ६३९-३ च्य प्रोमाणे कोंकणी generic macrolanguage(आय.एस.ओ ६३९-३:kok) चे दोन मुख्य भास आसात[19]:

  • गोंयकार कोंकणी(Goan Konkani) (आय.एस.ओ ६३९-३: gom )
  • कोंकणी (एकमात्र भास)(indivuidula language) (आय.एस.ओ ६३९-३: knn)

एथ्नोलोग थाउन मेळ्ल्या कोंकणीचि बोलिंचि list ओशें आसा:

  • कोंकणी (एकमात्र भास) ची बोली (आय.एस.ओ ६३९-३: knn): [20]
    • कोलाबाची आगरि बोलि
    • पोरभि( कायास्थि, दमानि)
    • कोळि
    • किरिस्ताव
    • धानगरि
    • भंडारि
    • ठाकुरि(ठाकरि,ठाक्रि, ठाकुआ, ठाकुरा)
    • कर्हाडि
    • संगंमेस्वरि (बाकोटि, बंकोटि)
    • घाटि (माओलि)
    • माहारि (ढेड, होलिया, पर्वारि)
  • गोंयकार कोंकणीचे बोलि (आय.एस.ओ ६३९-३: gom): [21]
    • स्तेंडर्ड कोंकणी (गोंयकार)
    • बार्देश्कोरि (गोमांतकि)
    • सारस्वत ब्राह्मोण
    • कुडाळि (मालवणि)
    • दल्दि (नोवोइथ)
    • चित्पावनि (कोकणास्थ)
    • मोंगळुरगार

सोंबोंधित भास/बोलि[edit]

दुस्रे भास/बोलि जे एथ्नोलोग/आय.एस.ओ ६३९-३ प्रोमाणे भाषेच्या कुट्मांत, कोंकणी उप-कुट्मांत जोडले जातात, [22] पोण पुर्न तोर्येन कोंकणी भाषेचे बोलि म्होण सांगुक झाइना( कोंकणी भासेच्यि भोइणि म्हुण सांगिएत)

  • काटकरि(kfu)
  • कुक्णा(kex)
  • फुडागि(phd)
  • सामवेदि(smv)
  • वार्ळि(vav)

Problems[edit]

कोंकणी भास मोरच्या लागीं आइलि आनी ताचे मोस्त कारणा आसात.

  • १)कोंकणी भाषेच्यें वेग-वेगल्या बोलिंत fragmentation,
  • २) The progressive Westernization of India.
  • ३)गोंयांत पुर्तुगेझ लोकांचो आनी भाषेचो प्रोभाव , विशेस क्रीस्तांवावोइर.
  • ४) कोंकणी हिंद्वांचें मोरठी भाषेवोत्तु सोंबोंध.
  • ५) कोंकणी म्होप्ळ्यांत उर्दु भाषेचें प्रोबाव.
  • ६)वेग्ळ्या धोर्म आनी झातिंत mutual animosity; आनी कोंकणी सोंस्क्रुतिचें धोर्मामुकर दुस्रें स्थान.कोंकणी मोक सोडास्त आप्ल्या झातिच्या लोकांवोट्टुक सोंबोंध दोवोर्तात आनी दुस्र्या झातिंच्या कोंकण्यांक पोइस दोवोर्तात.
  • ७) भारोताच्या अन्य भागांत आनी झोगाच्या वेग्ल्या कोणश्यांत कोंकणी लोकांचे वोचोप आनी वोस्तिकरण.
  • ८) इस्कोलांत आनी कोलेजींत कोंकणी सिकचें प्रोबोंध ना. थोड्या वोर्सां पूर्वीं सोइत गोंयांत कोंकणी इस्कोलां नातली.कोंकणच्या बाइर वोस्ति कोर्तेल्यांक कोंकणी सिक्वें आनोप्चरिक मध्यम सोइत ना.
  • ९) आवोइ-बपोइंचे भुर्ग्यांवोट्टु मांइभास सोड्ण, "पोटाच्या भाषेंत" उलोऊंची सोवोइ, मुख्य तोर्येन एंग्लिश भास, हें चिंतुन कि, इस्कोलांत बोरें कोरुंक, तांक घोरा इंग्लिश उलोइल्यार बोरें [23].
  • 10) A sense of inferiority among Konkanis

हें सोगळें रवौंक मोस्त कार्य केलि गेलि.सुरु केल्लें शेनोइ गोंय्बाब हाने. कोंकणी लेखांत interest वाढ्ल्या. साहित्य आकादेमिचें पुरोस्कारान कोंकणी लेख बोरौंचे कर्य वोढ्ल्या.

थोडे सोंस्था जोसि कि बोंबोइचें कोंकणी भाशा मोंडोल(१९३९ वोर्सा स्थापित), हनिं आयोजित केल्लें कोंकण दाइझ यात्रा आनी नोवीं सोंस्था जशें विश्व कोंकणी पोरिशद, कोंकणी लोकांत्ल्या झाति-धोर्म-बोलिचि वोणोद तोडुंक प्रोयोत्न कोर्तात.

Multilingualism[edit]

भारोताच्या Census Department आनुसार, कोंकणी उलोइतल्या लोकंत दोन-तीन भास उलोइतेल्यांचि सोंख्या मोस्त आसात [24]. १९९१ वोर्साच्या व अनुसार, द्वि-भाषि लोकांची रष्ट्रि average १९.४४% आसा आनी त्रि-भाषि लोकंची average ७.२६५ आसा. कोंकणी उलोइतोल्यांत हे average ७४.२०% आनी ४४.६८% आसा. ह्यचे प्रोमाणे, भारोतांत कोंकणी लोक सोर्वांत multilingual आसात.

हाचें एक मुल कारोण आसा की कोंकणी लोक ज्या प्रांतंत वोस्तात, थोइम तांचे majority ना. आनी थोइंच्या प्राम्तिय लोकांकोडे तंच्या मांइभासेंत उलोइजे पोड्ता. दुस्रें कारण हें कि, कोम्कणींत शिकोइतोलि इस्कोलां उणें आसात.

Multilingualism , हें वाइट न्है, पोण थोद्या लोकांन ताचें उल्टें मोत्लोब काड्लां कि कोंकणी एक developed भास ना. गोंयांत कोंकणी हिंद्वांचे मोराठी वोट्टु द्वि-भासी आस्ल्यान मोस्त problem झाल्यात कारण थोड्या लोकान हें मोतलोब काड्लो की कोंकणी मोराठीची बोलि आसा [25] [26] आनी हें गोंय्च्या फुडाराचेर प्रोभाव पोड्लो.

कोंकणी मोराठी लोडाइ[edit]

थोद्या लोकान वहें सांग्लां कि कोंक्णी एक वेग्ळि भास न्होइ पोण मोराठिचें एक बोलि आसा. हाचें मोस्त इतिहासिक कारणा आसात (outlined in the इतिहास section), कोंकणी आनी मोराठिंतले similarities , दोनी प्रांतांचे लाग्गीं आस्चें, म्हाराष्ट्रांत उलोइलि कोंकणी बोलींत मोराठिचो प्रोभाव (जशें मालवणि),आनी कोंकणी भाशेंत लेख उणे आस्च्यान.

ओसे पिरेरान , ताच्या १९७१ पुस्तक "Konkani - A Language: A History of the Konkani Marathi Controversy" हांतु दखोइलां कि हें चूक जोन लेय्देन्च्य १८०७ वोर्सा बोरोइल्य भारोताच्या भाश्यांवोइर एक लेखांत आसा [27] .

एस. एम. कत्रे च्या १९६६ लेखांत The Formation of Konkani, इतिहासिक आनि चोव कोंकणी बोलिवोइर comparative linguistics वापोरुन दखोइला कि कोंकणी चे आनी ल्मोरथिचे formation वेग्ळें आसा [28] [29].

शेणै गोंयबाबान , जाणे कोंकणी पुणोर्जिवन कार्यांत मुख्य पात्र काण्गेलो, हिंद्वंमोधें मोराठिचें आनी क्रीस्तांवांत पुर्तुगेझ्चे वोड्पोणा विरोध लोदाइ केलि.

१९६१ वोर्सा गोंय्च्या भारोतांत जोडच्या वेळर भारोताचे सोगळे प्रांत भासेच्य आकारांत reorganize केले गेले. म्हारष्ट्र आनी गोंय्तल्या मोराठि लोकान भारोत शसनाक हें माग्णें केलें कि गोंयाक म्हाराष्ट्रांत जोडलें झांउ. हें कारण गोंयांत मोस्त मोराठई लोक आसले आनी थोडे लोक पातोइतोले कि कोंकणी ही मोरठिचि एक बोलि(dialect) आसा. कोंकणी गोंय्कारांन हचो विरोध केलो. कोंकणी हें एक वोग्लें भास गी मोराठिची एक बोली आसा हाचें गोंयच्या फुडार्यार मोस्त फ़रक पोड्लें. आखेर भारोत सोर्कारन १९६१ वोर्सा एक plebiscite दोवोर्लें ज्यांत गोंयाक वेगळो प्रांत म्होण ठोरोइलें [30].

साहित्य आकादेमि (भारोत सोर्कार्चें एक प्रोमुख सोतोंत्र सोंस्था)हानी १९७५ वोर्सा कोंकणीक स्वोतोंत्र भास म्होण स्वीकारलें आनी १९८७ वोर्सा कोंकणीक गोंय्चें ओप्चरिक भासेचो दोर्जो मेळलो.

लिपि आनि बोलिचे Issues[edit]

मोस्त लिपि आनी बोलि आस्ल्यान कोंकणी लोकांक एक्वोट्ट कोरुंच्या कार्यांत impediment आइल्यात. आंत्रुझ बोलिक आनी देवनगरि लिपिक ओप्चारिक केल्यान गोंयां आनी गोंय्च्या भाइर विरोध केलां [31]. विरोध्याम्चें मोण्नें आसा कि आंत्रुझ सोडास्त गोंय्कारांक कोळाणा आनी देवणागिरि गोंयात रोमि लिपिच्या मुकार उणें वोपोर्लें झाता आनी कोर्नाटोकांत कोन्नोड लिपि सोड वपोर्लें जाता [32]. गोंयांत कोंकणी क्रीस्तांव , जे १९८६-८७ च्या कोंकणी आंदोलोनांत मुक्कार आस्ले आनी जे रोमि लिपि शेक्ड्या वोर्सां थाव्न वपोर्तात , ह्या विरोधीम्त प्रोमुख आसात. तांचे मागणें आसा कि रोमि लिपिक देवनागिरि वोट्टुक ओप्चारिक लिपि केलें झाइजे [33].

कोर्णाटोक प्रांतांत सोर्वांत सोड्ड कोंकणी आसात आनी हाम्ग मुख्य कोंकणू सोंस्थ्यांन हें मागलां की कोर्णाटोकांत कोंकणी भाषेक कोन्नोड लिपि ओप्चारिक लिपि केलि झाइजे आनी इस्कोलांत कोंकोणी शिकौंचे मध्योम केलें झाइजे [34].

आत्तां, एक्कि बोलि वो लिपि नां जें सोर्व कोंकणी लोकांक कोळ्ता गो सोर्वांक पोसोंद आसा. हें विवाद सोडौंक सोड प्रोयोत्न कोरुनांत.एक standard बोलि नास्ल्यान हें झालां कि केदाळा एक कोंकणी दुस्र्या कोंकणी मोण्श्याकोदे कोंकणी सोडुन दुस्र्या भाशेन उलोइता.

सोंस्था आनी इस्कोलां[edit]

कोंकणी भाशेर काम कोर्तोलि मोस्त सोंस्था आसात पोण ते सोडास्त आप्ल्या एका community खातिर काम कोर्तात. ओल इंडिया कोंकणी परिषद (व), २३ जेन्वरि १९७८ स्थपित झालि आनि सोर्व घुटांक वोट्टुक आड्चें काम केलें. ऎक नोवें सोंस्था आसा विश्व कोंकणी पोरिशद आनी तांचें इच्चा आसा क विष्व भोर कोंकणी सोंस्थाम्चे एकवोट्ट सोंस्था आसों. ताचे स्थापोण ११ सेप्तेंबर २००५ आक झालें [35].

कोंकणी खातिर काम कोर्तोले थोदे सोंस्था:

  • कोंकणी भाषा मंडल, मुंबोइ [36]
  • त्रिवेणि कल संगम, मुंबोइ [37]
  • तामास स्टीवन्स कोंकणी केंद्र [38]
  • विश्व कोंकणी केंद्र: एक सोंस्क्रुतिक आनी भास प्रोचार केंद्र जें मोंग्ळऊरांत बांधुंक येता [39].
  • कोंकणी भास आनि सोंस्क्रिति प्रतिशताण(Konkani Language and Cultural Foundation): विश्व कोंकणी केंद्र बांध्तेलें सोंस्था [40].
  • गोआ कोंकणी आकादेमि(GKA). [41]
  • डलगाडो कोंकणि आकादेमि [42]
  • कर्नातक कोंकणी साहित्य आकादेमि [43]
  • कोंकणी एक्वोट्ट – गोंयांत कोंकणी सोंस्थेंचो एक umbrella organization. [44]
  • विश्व कोंकणी सम्मेलन (World Konkani Convention): १९९५ थाउन. [45]
  • कोंकण दाइझ यात्रा: सोर्वांत पोर्नी कोंकणी सोंस्था , १९३९ वोर्सा बोंबोइंत कोंकणी stalwarts आन चालु केल्लि.[46]

कोंकणींत विशेश लेख[edit]

  • कोंकणींत पोइलें चपोइलें लेख , एका इंग्लिश जिझुइट पाद्रीन बोरोइलें , फ्र. तोमास स्टीवेन्स, १६२२ वोर्सा अनी ताचे नांव "डोव्ट्रिना क्रिस्ताम"(पोर्नें लातिन भास:Dovtrina Cristi , म्होल्यार [47]
  • कोंकणी माण्सागंगोत्रि - प्र. ओलिविन्हो गोम्स.
  • वज्रालिखानी - शेणै गोंयबाब
  • कोंकणी भाशेचो इतिहास - शेणै गोंयबाब


आनीकि लेख[edit]

References[edit]

  1. http://www.censusindia.net/results/eci11_page4.html
  2. http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=knn
  3. http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=92010
  4. http://www.indiacatholic.com/goaandmangolorean.htm
  5. http://www.kamat.com/kalranga/konkani/konkani.htm Origins of the Konkani Language - Krishnanand Kamat
  6. http://www.colaco.net/1/nanduKonkaniRoots.htm Tracing the Roots of the Konkani Language - Dr. Nandkumar Kamat
  7. http://kokaniz.com/history.html
  8. http://www.kamat.com/kalranga/people/siddi.htm
  9. http://www.indiacatholic.com/goaandmangolorean.htm
  10. http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm
  11. http://www.goanews.com/shenoi.htm
  12. http://www.goanews.com/opinion.htm
  13. http://www.goacom.org/news/getStory.php?ID=2049
  14. http://www.konkaniworld.com/heritage/index.asp?id=246
  15. http://www.goacom.org/news/getStory.php?ID=2049
  16. http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm
  17. http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi% 20sardesai.htm
  18. http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm
  19. http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=kok
  20. http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=knn
  21. http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=gom
  22. http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=92010
  23. http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm
  24. http://www.censusindia.net/cendat/language/lang_table5.PDF
  25. http://www.languageinindia.com/may2001/bilingual.html
  26. http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm
  27. http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm
  28. http://www.india-seminar.com/2004/543/543%20madhavi%20sardesai.htm
  29. http://www.languageinindia.com/may2001/bilingual.html
  30. [1]
  31. http://www.goacom.org/news/getStory.php?ID=2049
  32. http://www.goacom.org/news/getStory.php?ID=2049
  33. http://timesofindia.indiatimes.com/NEWS/India/Goa_group_wants_Konkani_in_Roman_script/articleshow/1644404.cms
  34. http://www.hindu.com/2006/03/14/stories/2006031416160300.htm
  35. http://www.mail-archive.com/goanet@goanet.org/msg31466.html
  36. http://www.konkaniworld.com/thisweek/index.asp?id=47
  37. http://www.ekhabbar.com/appeal.htm
  38. http://www.tskk.org/
  39. http://www.konkaniworld.com/KBASP/index.asp?cat=Konkani%20World%20Centre
  40. http://www.ekhabbar.com/appeal.htm
  41. http://www.goakonkaniakademi.org/
  42. http://lists.goanet.org/pipermail/goanet-goanet.org/2004-November/021688.html
  43. http://www.hindu.com/2005/07/29/stories/2005072913820300.htm
  44. http://oheraldo.in/node/22730?PHPSESSID=7da2be3dbbb28e964eee3d1736859c2e
  45. http://www.konkaniworld.com/KBASP/index.asp?cat=Konkani%20World%20Centre
  46. http://www.mail-archive.com/goanet@goanet.org/msg17606.html
  47. http://www.konkaniworld.com/KBASP/index.asp?cat=Konkani%20World%20Centre

भाइले विब्साइट[edit]

online]

online]

by Madhavi Sardesai

English  
Pronunciation: IPA: /ˈɪŋglɪʃ/
Spoken in: Australia, Canada, Ireland, New Zealand, United Kingdom, United States, Liberia, South Africa, and other countries
(used as international language)
Total speakers: First language: about 380 million
Second language: 150–1,000 million 
Ranking: 3 or 4 as a native language (in a near tie with Spanish) and 2 in overall speakers
Genetic classification: Indo-European
 Germanic
  West Germanic
   Anglo-Frisian
    Anglic
     English 
Official status
Official language of: Australia, Canada, Ireland, New Zealand, United Kingdom (de facto), United States (de facto), Liberia, Belize, South Africa (one of several), India (one of several), most Commonwealth countries and the European Union.
Regulated by: no official regulation
Language codes
ISO 639-1: en
ISO 639-2: eng
ISO/DIS 639-3: eng 
Countries of the world where English
is an official or de facto official language.
 

Template:Wp/gom/Language/quilt