Wp/dzu/Tiê-chiu Poih-kéng
From Wikimedia Incubator
< Wp
| Tiê-chiu Poih-kéng kū sî ŭ lăi guā tsur hun, lăi poih kéng sĭ tsí i kóu siâⁿ koi hāng tsur kan, jûr guā poih kéng tsek tsí siâⁿ guā Hân-kang nŏ ngăi. Iû i siâⁿ tshĭ kiĕn siet kâi put tuăn huat tién, lăi poih kéng íⁿ tôk tsiĕm in môk, hīn tsăi nâng mûn só tàⁿ kâi tiê tsiu poih kéng sĭ tsí guā poih kéng, tsiet" ngâk tōu tshiu huang"," sai ôu hûr huât"( nguân sai ôu úr Hân-kang siang thong)," kim suaⁿ kóu sông"( tsêng miâⁿ" bé khiu sông tshùi")," pak koh hût teng"," hân sûr tshiĕⁿ bâk"," siang kiê tshun tsiàng"," hŏng thâi sî hŏu"," lêng tshiu pó thah"( nguân ūi i pak koh tùi mīn kang tìn tang, hīn jông tshûn jŭi tsí). | 潮州八景舊時有內外之分，内八景是指于古城街巷之间，而外八景则指城外韩江两岸。由于城市建设其不断发展，内八景已逐渐湮没，现在侬们所订其潮州八景是指外八景，即“鳄渡秋风”、“西湖渔筏”（原西湖与韩江相通）、“金山古松”（曾名“马丘松翠”）、“北阁佛灯”、“韩祠橡木”、“湘桥春涨”、“凤台时雨”、“龙湫宝塔”（原位于北阁对面江镇中，现仍存遗址）。 |
Contents |
[edit] Siang-Kiê Tshun-Tsiàng 湘桥春涨
| Siang tsúr kiê tsiet kuáng tsì kiê, tŏ tiê tsiu siâⁿ tang mn̂g guā, huêⁿ ŏ tŏ kún kún kâi hân kang tsur tsiĕⁿ, tang lîm pit kè suaⁿ, sai tsih tang mn̂g nău tshĭ, lâm thiéu hŏng uâng tsiu, pak ngiáng kim siâⁿ suaⁿ, kéng sek tsàng lĭ mî nâng. Mîn iêu tshiè uat:" kàu kuáng put kàu tiê, uáng hùi tsáu tsêk tsau; Kàu tiê put kàu kiê, pêh pêh tsáu tsêk tshiâng". Kuáng tsì kiê sí kiĕn i sòng khiên tău tshit nî(1171), sí ûi phû niêⁿ, tsheng" khang tsì kiê". Tshúr ău, lêh jĭ peh ûr nî kâi keng tiet, kàu mêng tsiàⁿ tek poih nî(1513), tsiàⁿ hêng sêng" tsâp poih so tsûn jîh sì tsiu" kâi tôk têk hong keh. Tiê tsiu mîn iêu:" tiê tsiu siang kiê hó huang liû, tsâp poih so tsûn jîh sì tsiu, jîh sì lâu thâi jîh sì iēⁿ, nŏ tsiah seⁿ gû tsêk tsiah liu", tshiè kâi tsiŭ sĭ siang tsúr kiê kâi lêh súr hong mău." Siang kiê tshun tsiàng" sĭ" tiê tsiu poih kéng" tsur tsêk: sî tng mŏ tshun saⁿ guêh, hân kang tsúi tsiàng, hô mīn tseng khuah, siang tsúr kiê tang sai tn̄g tong kan tsâp poih so tsûn liên sêng tsêk suàⁿ, tsin sŭr tshiâng lêng ŏ po. Kuan tsiĕⁿ iû nŏ ngăi kâi tih tshùi tek lîm, ĕ iû sien tsiu sĕng khai kâi thô hue kah în kang kâi lêk liú tou tshiĕⁿ phû tŏ tsúi mīn, kéng sek ngî nâng, tsêk sŭr saⁿ siang, ŭ si tsàn tău: | 湘子桥即广济桥，在潮州城东门外，横卧在滚滚其韩江之上，东临笔架山，西接东门闹市，南眺凤凰洲，北仰金城山，景色壮丽迷侬。民谣唱曰：“到广不到潮，枉费走一遭；到潮不到桥，白白走一场”。广济桥始建于宋乾道七年（1171），始为浮梁，称“康济桥”。此后，历二百余年其更迭，到明正德八年（1513），正形成“十八梭船廿四洲”其独特风格。潮州民谣：“潮州湘桥好风流，十八梭船廿四洲，廿四楼台廿四样，两只鉎牛一只溜”，唱其就是湘子桥其历史风貌。“湘桥春涨”是“潮州八景”之一：时当暮春三月，韩江水涨，河面增阔，湘子桥东西段中间十八梭船连成一线，真似长龙卧波。观上游两岸其滴翠竹林，下游仙洲盛开其桃花合沿江其绿柳都象浮在水面，景色宜侬，一似三湘，有诗赞道： |
| Siang kiê tshun tsiàng tsúi thieu thieu, tsâp poih so tsûn só uē kiê. Kek tsiêh soh pue niêⁿ tsiĕⁿ lŭ, kiaⁿ thiû siaⁿ thiet hái mn̂g tiê. |
湘桥春涨水迢迢，十八梭船锁画桥。 激石雪飞梁上鹭，惊涛声彻海门潮。 |
[edit] Hân-Sûr Siăng-Bâk 韩祠橡木
| Khua kuè kuáng tsì kiê, ngiêng mīn piĕn sĭ uán iĕn khí hôk kâi pit kè suaⁿ, suaⁿ tsiĕⁿ ngâm tsiêh tsân thâh, tshang sông tshùi peh, lông im pī jît, în tong hong tsiêh kai tît tsiĕⁿ suaⁿ ie, tsng ngiêm tsĕⁿ sok kâi hân bûn kong sûr piĕn sóng lîp tŏ ngán tsôiⁿ, tsí kò piĕn sĭ" hân sûr siăng bâk" kâi sèng tī. | 跨过广济桥，迎面便是蜿蜒起伏其笔架山，山上岩石层叠，苍松翠柏，浓荫蔽日，沿中峰石阶直上山腰，庄严静肃其韩文公祠便耸立在眼前，兹箇便是“韩祠橡木”其胜地。 |
| Pit kè suaⁿ nguân miâⁿ sang seng suaⁿ, in hêng sŭr pit kè sûi tsheng pit kè suaⁿ. Hân bûn kong sûr ūi i pit kè suaⁿ tong hong kâi sang seng tsiêh ĕ. Siang thuân hân jú phín jĭm tiê tsiu tshǹg súr sî, siêⁿ teng tshúr suaⁿ, tok têng iû lám, pĕng tshin tshiú sek ĕ siăng tshiū. Ău nâng kèng ngiáng hân kong, tsiang pit kè suaⁿ tsheng ûi" hân suaⁿ", tsiang têng tsheng ûi" sĭ nn̂g têng". Sòng tshûn hi tsâp lâk nî(1189 nî) ti kun tsiu sūr teng jún nguân jīn ûi hân kong siêⁿ iû i tshúr pĕng tshiú sek siăng bâk, hân kong tsur sûr èng tshien kiĕn i tshúr, só íⁿ tsiang siâⁿ lâm tshit lí kâi hân bûn kong sûr tshien tsì kim tsí. | 笔架山原名双旌山，因形似笔架遂称笔架山。韩文公祠位于笔架山中峰其双旌石下。相传韩愈贬任潮州刺史时，常登此山，筑亭游览，并亲手植下橡树。后侬敬仰韩公，将笔架山称为“韩山”，将亭称为“侍郎亭”。宋淳熙十六年（1189年）知军州事丁允元认为韩公尝游于此并手植橡木，韩公之祠应迁建于此，所以将城南七里其韩文公祠迁至今址。 |
| Hân bûn kong sûr kâi kiĕn tok kán phok ngiá tì, tshiêⁿ piah tshuân sĭ tsúi buâ tsng kih sêng, sûr lăi pun tsôiⁿ ău jĭ tsìn, pĕng tuà nŏ lâng, ău tsìn seng kau tshit tshieh, ŭ tsiêh kai khó teng, tsiàⁿ tong keng hân jú sok sièⁿ. Sûr lăi tsiêh thiĕu to khek tùi lîn, sì piah huân lîp lêh tō pi khek sì tsâp mīn, siâng tsái hân jú phín tiê súr tsiah kah kai sûr heng hùi tshêng khuàng. | 韩文公祠其建筑简朴雅致，墙壁全是水磨砖砌成，祠内分前后二进，并带两廊，后进升高七尺，有石阶可登，正中供韩愈塑像。祠内石柱多刻对联，四壁环立历代碑刻四十面，详载韩愈贬潮史迹合该祠兴废情况。 |
| Siang thuân tng nî hân jú só sek kâi siăng bâk, tsiŭ tŏ sûr tsôiⁿ, kŭr sòng lói pŏu siēⁿ tsur hêng tăi pó《 hân bâk tsàn》 kâi biê siá, siăng tshiū hêng jû huâ kài, tsia pī ok siêm, khî guā phuê tsak hûr lîn tsuăng, hiêh sòi jûr tshiâng, hiêh mêh tût khí, tsak lêng kak tsuăng, tshun hē tsur kau khui hue, âng pêh siang kòiⁿ, sĭm sĭ múi lĭ. Tăn hue put siêⁿ khui, tiê tsiu nâng tshông siăng hân jú, íⁿ tsì hāu siâng i tha tshiú sek kâi tsí tsâng siăng bâk." Íⁿ hue tsur huân hi pok khue miâⁿ sĕng sue", sĭm tsì《 tiê tsiu hú tsì》 ŭ" khiên lông káu nî sûr tn̂g siăng bâk hue, khue miâⁿ tăi sĕng" kâi kì tsái. I sĭ, sûr tièu soiⁿ tiet, bâk pok khue miâⁿ," hân sûr siăng bâk" piĕn sêng liéu tiê tsiu poih kéng tsur tsêk. Ip nâng tēⁿ lân ki ŭ si ûn: | 相传当年韩愈所植其橡木，就在祠前，据宋代礼部尚书王大宝《韩木赞》其描写，橡树形如华盖，遮蔽屋檐，其外皮作鱼鳞状，叶细而长，叶脉凸起，作棱角状，春夏之交开花，红白相间，甚是美丽。但花不常开，潮州侬崇尚韩愈，以至效祥于他手植其兹丛橡木。“以花之繁稀卜科名盛衰”，甚至《潮州府志》有“乾隆九年祠堂橡木花，科名大盛”其记载。于是，祠吊先哲，木卜科名，“韩祠橡木”便成了潮州八景之一。邑侬郑兰枝有诗云： |
| Kau sek tsêk tsu sóng tshùi luân, sĭ nn̂g tshiú tsêk í lân kan. Kurn tshim poih guêh phuân sûr kóu, hiêh hiok sang seng tâk suè hân. |
高植一株耸翠峦，侍郎手泽倚栏干。 根深八月蟠祠古，叶毓双旌度岁寒。 |
[edit] Kim-Suaⁿ Kóu-Sông 金山古松
| Kim suaⁿ ngurt lîp i siâⁿ pak hân kang tsur pin, kau iak kim n̂g sì tsâp ûr bí, tsuăng jû hôk hú, ûi tiê tsiu kóu siâⁿ ău tsím, úr sai mīn kâi hôu lôu suaⁿ, tang mīn kâi pit kè suaⁿ hêng sêng tiê siâⁿ kâi saⁿ mīn phîn tsiàng. Kim suaⁿ kóu sông, nguân miâⁿ bé khiu sông tshùi. In sòng muât tshui hong tsē tsiàⁿ tsiang bé huat, sut niáⁿ tiê tsiu nâng mîn hùn khí khàng khek nguân piaⁿ tshîm tiê, ău nguân tsiang siu bói lâm m̂n̂g sûn kiém n̂g hóuⁿ tsúr ûi lăi èng, kong hām tiê tsiu siâⁿ, bé huat" siu tshân sut peh ûr nâng jîp pó tsúr siâⁿ( tsiet kim suaⁿ). Tâk put khó ûi, lĕng tshi tsúr tsŭr ek sí, huat tsŭr tim", muáⁿ m̂n̂g sûn tsat, tshuân siâⁿ nâng mîn tŏ nguân piaⁿ tôu siâⁿ kuè thiâⁿ tang kí tsau suah tsĭn. Ău nâng ûi kí liĕm bé huat kah tiê tsiu nâng mîn khàng nguân, tŏ kim suaⁿ tsiĕⁿ siu tok bé huat mŏ, pĕng sek tshang sông tshùi peh, íⁿ jŭ kau hong liăng tsat. Tēⁿ lân ki ŭ si tsàn tău: | 金山屹立于城北韩江之滨，高约金黄四十余米，状如覆釜，为潮州古城后枕，与西面其葫芦山，东面其笔架山形成潮城其三面屏障。金山古松，原名马丘松翠。因宋代末摧锋寨正将马发，率领潮州人民奋起抗击元兵侵潮，后元将收买南门巡检黄虎子为内应，攻陷潮州城，马发“收残率百余侬入保子城（即金山）。度不可为，令妻子自缢死，发自鸩”，满门殉节，全城人民在元兵屠城过程中几遭杀尽。后侬为纪念马发合潮州侬民抗元，在金山上修筑马发墓，并植苍松翠柏，以喻高风亮节。郑兰枝有诗赞道： |
| Kim suaⁿ pak tsím khí kau hong, buān kóu ngiêng im tsêk khó sông. Tshok tshok lêng hûn hiên peh tshieh, tsheⁿ tsheⁿ năi soh tōu sam tong. |
金山北枕起高峰，万古凝荫一棵松。 矗矗凌云悬百尺，青青耐雪度三冬。 |
| Thâng tō kâi tshǹg súr kong tn̂g kah sòng tō kâi tsiu gê kurn siet i kim suaⁿ lôk. Sòng tăi tong siâng hû nî kan(1008-1016 nî) tiê tsiu ti kun tsiu sūr hêng hàn kièn khî" suaⁿ tsur hêng sèng buān thài". I sĭ tsám keng kek, heng thóu bâk, khai lōu kèⁿ, kiĕn lĭ ki têng, hŏng uâng têng, tsho iâng têng, sai hui têng, phek tôk siù hong, tsho iâng téng, mō hiên tsiêh, hién tsiêh kng tsu kéng. Lêh tō iû put tuăn siu tship pĕng i ngâm tsiêh tsur tsiĕⁿ mô khek si sûr kì sūr, sái kim suaⁿ sêng ûi iû lám sèng tī. | 唐代其刺史公堂合宋代其州衙均设于金山麓。宋代大中祥符年间（1008-1016年）潮州知军州事王汉见其“山之形胜万态”。于是斩荆棘，兴土木，开路径，建荔枝亭、凤凰亭、初阳亭、西晖亭，辟独秀峰、初阳顶、望贤石，显石岗诸景。历代又不断修葺并于岩石之上摩刻诗词记事，使金山成为游览胜地。 |
[edit] Hŏng-Wâng Sî-Hŏu 凤凰时雨
| Hŏng uâng thâi ūi i tiê tsiu siâⁿ lâm kau kâi láu a tsiu( ău tsheng sua tsiu táu hôk hŏng uâng tsiu) pak tuan, mêng lông khèng jĭ nî(1568) tiê tsiu tsai hú hāu pit teng tshiàng kiĕn. Hŏng uâng thâi sĭ hŏng uâng tsiu kong hn̂g kâi tsú thí kiĕn tok, kai thâi in lîp i tsiu thâu, lêh súr tsiĕⁿ lú tsau âng tsúi méⁿ lăng tsur eh, tsé tshùr têng kiĕn tsôiⁿ só tshûn tshân tsiah ûi mîn kok tsho nî só siu, thâi tsiĕⁿ sĭ tsêk tsō sì thiĕu, tuaⁿ siêm hiah suaⁿ téng tsúi nî kat kòu kâi têng thâi, úr nguân mău siang tsha sĭm ién. | 凤凰台位于潮州城南郊其老鸦洲（后称沙洲岛或凤凰洲）北端，明隆庆二年（1568）潮州知府候必登倡建。凤凰台是凤凰洲公园其主体建筑，该台因立于洲头，历史上屡遭洪水猛浪之厄，这次重建前所存残迹为民国初年所修，台上是一座四柱、单檐歇山顶水泥结构其亭台，与原貌相差甚远。 |
| Hīn têng kiĕn kâi hŏng uâng thâi iû thâi thí kah koh têng nŏ pŏu hun tsu sêng, tsŏ lâm tshiêu pak, kau tât sì tn̆g to. Thâi thí tong siú tsân tsiêh tsō ûi kau thâi, kau tât tn̆g poih. Jĭ tsân ûi mêng thâi, kau iak tn̆g poih, têng koh kau tât tn̆g tshit, iû8 kurn siêm thiĕu kîp12 tsiⁿ mn̂g thiĕu tsiⁿ theⁿ, ok mīn sĭ tsêk kâi saⁿ khai koiⁿ, tong kan ko, nŏ tshek ti, sêng saⁿ suaⁿ sek kâi tsău hêng. Iû ok mīn kau ti put tâng kâi nŏ kâi tsân tshùr, suáⁿ seⁿ tshut tsôiⁿ ău lâk mīn siêm kháu, nŏ tshek nŏ mīn siêm kháu, kau lêk tshut poih mīn siêm hue. Kau ti tshò lak, siêm gê kau tok, tsùn lêng phieu ît, thâng huâng tsàng kuan, tsài hīn liéu hŏng uâng thâi kâi pún lâi mīn mâk kah mî nâng kâi hong tshái. Têng koh tsiĕⁿ kâi" hŏng thâi sî hŏu"," tong liû tí thiĕu" téng pâi pién úr bâk tsieh kat kòu, mêng sek kióng táu kah ok mīn kâi thuân thóng tsheⁿ hiă siang iàng tshèng, thóng tsêk kah hâi, bûn khì húi jiên. Jiâk tshông ién tshù hurn siéⁿ, tsek ŭ jû kóu nâng só tàⁿ kâi" in hûn khai iém uē, teng hué hīn lâu thâi", múi put sèng siu. | 现重建其凤凰台由台体合阁亭两部分组成，坐南朝北，高达四丈多。台体中首层石座为高台，高达丈八。二层为明台，高约丈八，亭阁高达丈七，由8根檐柱及12支门柱支撑，屋面是一个三开间，中间高，两侧低，成三山式其造型。由屋面高低不同其两个层次，产生出前后六面檐口，两侧两面檐口，勾勒出八面檐花。高低错落，檐牙高筑，峻凌飘逸，堂皇壮观，再现了凤凰台其本来面目合迷侬其风采。亭阁上其“凤台时雨”、“中流砥柱”等牌匾与木质结构、明式拱斗合屋面其传统青瓦相映衬，统一合谐，文气斐然。若从远处欣赏，则有如古侬所订其“烟云开罨画，灯火见楼台”，美不胜收。 |
| Hŏng uâng thâi íⁿ tsieh kéng tù tsheng, tiê tsiu poih kéng tsur tsêk kâi" hŏng uâng sî hŏu", tsí kâi tsiŭ sĭ tsí kò hē khùi tsà hŏu tsà tsêⁿ, sîn huàn môk tshek kâi sî hŏu múi kéng. Tsăi ná tsà hŏu tsà tsêⁿ kâi sî tsoih, kang tsiĕⁿ khî kéng, tshoiⁿ pièn buān huè, ŭ sî pôh hŏu so so, kang mīn khin in tăm tăm, phân iáⁿ tshuan so; Ién mō siang tsúr kiê, in hŏu môu môu, tshia tsúi bé lêng, uán jû hái tshĭ sîn lâu; Ngiáng sì pit kè suaⁿ, khin hûn miéu miéu, suaⁿ tsiĕⁿ lâu koh lóng tsău tŏ pôh se tsur tang. Tsêⁿ thiⁿ liêt jît, sî hŏu tsŏu kàng, hó sŭr buān hôk ngûrn tsu tshông thien phau sài, iâng kuang hui iàng hŏu tiém, iû jû tshoiⁿ pak tsu liêm phêng khong iêu tăng, lĕng nâng liû liên buâng huán, sim khuàng sîn î, gî jîp sien kéng. Tsheng khiên lông tsìn sŭr tēⁿ lân ki kâi si, pá tsé kâi kéng tiém biê sût tit lîm lî tsĭn tì: | 凤凰台以借景著称，潮州八景之一其“凤凰时雨”，指其就是兹箇夏季乍雨乍晴、神幻莫测其时雨美景。在那乍雨乍晴其时节，江上奇景，千变万化，有时薄雨疏疏，江面轻烟淡淡，帆影穿梭；远望湘子桥，烟雨蒙蒙，车水马龙，宛如海市蜃楼；仰视笔架山，轻云渺渺，山上楼阁笼罩在薄纱之中。晴天烈日，时雨骤降，好似万斛银珠从天抛洒，阳光辉映雨点，又如千幅珠帘凭空摇荡，令侬留连忘返，心旷神怡，疑入仙境。清乾隆进士郑兰枝其诗，把这个景点描述得淋漓尽致： |
| Hŏng siâⁿ kau guā sóng tsân thâi, sî hŏu hui hui tōu tsúi lâi. Hûn só siang kiê gî hái tshĭ, in mî pit niáⁿ êk phông lâi. |
凤城郊外耸层台，时雨霏霏渡水来。 云锁湘桥疑海市，烟迷笔岭忆蓬莱。 |
[edit] Lêng-Tshiu Pó-Thah 龙湫宝塔
| Nguân tsí tiê tsiu siâⁿ pak mīn hân kang hô mīn kâi siéu sua tsiu tsiĕⁿ, kiĕn i sòng tō kâi tsiêh thah. Thah ĕ ŭ tshang ut huân mŏng kâi tshiū lîm, ŭ ngiá tì hiuⁿ tsĕⁿ kâi jī īⁿ, úr tshia tsiu kâi kéng muêh siang hui iàng, kòu sêng tsêk pak múi miĕu í lĭ kâi huang kéng. Tsho sî miâⁿ ûi" thah īⁿ jûi tsiu", íⁿ iû théng siêⁿ hí hĭ lám i tshúr mĕng miâⁿ. Iû in thah piⁿ ŭ" lêng tshiu tsuâⁿ", in tsur iû miâⁿ" lêng tshiu pó thah". Tshông tsôiⁿ kuan siéⁿ tshúr kéng, khó kièn kóu thah ngurt lîp kang tang, úr ì khoi iêu iêu siang tùi, kang tsúi huân jièu siéu tsiu. Jiêh teng thah thiéu mō tsôiⁿ huang, khó kièn siang kiê jû tshiâng hông huêⁿ kuàn kang tsiĕⁿ, ău mīn sĭ kau tsih hûn khong kâi hŏng uâng suaⁿ, iŭ pôiⁿ sĭ tshue in niéu niéu kâi nău tshĭ, tsó phuàn sĭ tsêk phièn kuáng khuah kâi lêk iá hieⁿ tshng. Tsáu tsìn jī īⁿ, tsek kièn jī tseng ûn hieⁿ lói hût, khieu tseng lŏng kóu, piêt ŭ tsêk huan hong bī. Mê kan tsek iû théng jû so, thong sieu put sek. Mué tng guêh mê, iû nâng hôk hĭ théng thah kîⁿ, ím tê su huâi; Hôk ngiáng ŏ tsiu tang, mît sièu ná muáⁿ thiⁿ tsheⁿ táu, lêng thiaⁿ tshân tshân liû tsúi hôk hieuⁿ liêm kuan siéⁿ kang tsiĕⁿ hiuⁿ hiuⁿ phieu khùr kâi lăng hue, sît tsăi hiuⁿ ôiⁿ tsŭr tit, khî lâk bô khiông. Tsiàⁿ jû tēⁿ lân ki só biê siá kâi: | 原指潮州城北面韩江河面其小沙洲上，建于宋代其石塔。塔下有葱郁繁茂其树林，有雅致幽静其寺院，与车周其景物相辉映，构成一幅美妙绮丽其风景。初时名为“塔院维舟”，以游艇常喜系缆于此命名。又因塔边有“龙湫泉”，因之又名“龙湫宝塔”。从前观赏此景，可见古塔屹立江中，与意溪遥遥相对，江水环绕小洲。若登塔眺望前方，可见湘桥如长虹横贯江上，后面是高接云空其凤凰山，右畔是炊烟袅袅其闹市，左畔是一片广阔其绿野乡村。走进寺院，则见寺僧焚香礼佛，敲钟弄鼓，别有一番风味。暝间则游艇如梭，通宵不息。每当月暝，游侬或系艇塔墘，饮茶抒怀；或仰卧舟中，默数那满天星斗，聆听潺潺流水或掀帘观赏江上悠悠飘去其浪花，实在悠闲自得，其乐无穷。正如郑兰枝所描写其： |
| Kóu thah tseng iông ngâk tsúi thâu, iông huê īⁿ lôh hó jûi tsiu. Phân tshâng teng iáⁿ saⁿ kèⁿ guêh, lám hĭ tseng siaⁿ ngôu iā iû. |
古塔峥嵘鳄水头，潆洄院落好维舟。 帆藏灯影三更月，缆系钟声五夜游。 |
| Khó sieh pó thah i tsheng tō íⁿ keng tó thâp, jī īⁿ iā huang bû, tshân tshûn kâi thah ki ău lâi iā pĭ âng tsúi tshong khùr, siéu tsiu tsek in tsiáⁿ tī hân sài jûr pĭ tsà tiēu, kúrn tshûn tsúi ĕ tshân ki. Hīn tsăi, thì thòi tshúr kéng ŭ" hŏng uâng thah" kâi huang kuang." Hŏng uâng thah" sĭ buān lêh nî kan(1581-1585) ti hú kueh tsúr tsiang só kiĕn, thah iêu tùi hŏng uâng suaⁿ, iû úr keh kang kâi hŏng uâng thâi siang tùi jûr tit miâⁿ. Thah iŭ ŭ pak khoi, uăⁿ sî khoi tsúi siêⁿ khó, kiè" khó khoi", hŏng uâng thah in tsur iā miâⁿ" khó khoi thah". Thah ko tsâp saⁿ tn̆g tshit tshieh, ki ûi tsâp sì tn̆g sì tshieh, tshit tsân poih mīn, tsng tsiêh kat kòu. Thah kiĕn i tiê tsiu hân kang tang lâm tshek, tsiàⁿ tng nŏ kóu kang tsúi ièu tshong, ŭ jû tsêk tău toi huâng, hŭ tsŭ thah ău tsêk tuà tshng lôh. Sek iâng tshân tsiè hôk hiok jît tang seng, tsúi liû iáⁿ tŏng, kim kuang siém tsiak, sĭm sĭ khî miĕu; Mué tng tshiu kau khùi suáng, kang mīn phêng tsĕⁿ, phek po jû kiàⁿ, tsúi iáⁿ tò iàng, kóu thah sŭr kŭr thiĕu khêng thien, uè ûi tsàng kuan. În thah lăi hû thui teng tsiĕⁿ thah téng, thiéu mō sì huang múi kéng, saⁿ suaⁿ tsêk tsúi hŭ kóu siâⁿ kâi thien jiên hong mău, tsêk lám bô jŭi. | 可惜宝塔于清代已经倒塌，寺院也荒芜，残存其塔基后来也被洪水冲去，小洲则因整治韩洒而被炸掉，仅存水下残基。现在，替代此景有“凤凰塔”其风光。“凤凰塔”是万历年间（1581-1585）知府郭子章所建，塔遥对凤凰山，又与隔江其凤凰台相对而得名。塔右有北溪，旱时溪水常洘，叫“洘溪”，凤凰塔因之也名“洘溪塔”。塔高十三丈七尺，基围十四丈四尺，七层八面，砖石结构。塔建于潮州韩江东南侧，正当两股江水要冲，有如一道堤防，护住塔后一带村落。夕阳残照或旭日东升，水流影动，金光闪灼，甚是奇妙；每当秋高气爽，江面平静，碧波如镜，水影倒映，古塔似巨柱擎天，蔚为壮观。沿塔内扶梯登上塔顶，眺望四方美景，三山一水护古城其天然风貌，一览无遗。 |
[edit] Ngâk-Tōu Tshiu-Huang 鳄渡秋风
| Tŏ tiê tsiu siâⁿ guā hân kang pak toi tong tn̄g, ŭ kâi kóu tōu kháu, kiè ngâk tōu. Kóu sî hāu tiê tsiu ngâk hûr ûi huăm, kù hân kang nguân tsheng tsur ûi ngâk khoi( oih khoi). Siang thuân thâng hièn tsong nguân huâ tsâp sì nî(819 nî) hêng pŏu sĭ nn̂g hân jú tshǹg tiê, in bŭn ngâk hûr ûi huăm, ngûiⁿ hāi nâng mîn kâi sèⁿ miāⁿ tshâi suáⁿ, sûi i sĭ nî sì guêh jĭ tsâp sì jît tŏ tsiĕⁿ sût tōu kháu siet tì tsì tuâⁿ," íⁿ tur tsêk iêⁿ tsêk tâu oih khoi tsur thâm tsúi jûr tsok tsur", tiê nâng in tshúr tsheng kai tōu kháu ûi ngâk tōu. Tsí kò sĭ hân kang tsiĕⁿ iû siăng khuah kâi kang mīn. Mué nî tshiu thiⁿ sî, tsí kò kâi kéng sek siăng téng mî nâng: lâm sek kâi tsêⁿ khang iàng tshèng tiêh phièn phièn pêh hûn, tshiu huang tshue nièu liéu phêng tsĕⁿ kâi kang tsúi, toi tsiĕⁿ khue ngô pit tît kâi bâk mîⁿ sŭ sa sa tsak hiáng, tuăn tuăn sôk sôk lôh kĕ kâi kúi phièn n̂g hiêh, huán huán phieu tŏ liêu khuah kâi kang mīn tsiĕⁿ. Kóu muáⁿ pêh phân kâi tsûn jî tshûr tshûr phieu tăng, jĭm ì tang sai, hién tit keh guā su thiàng, tsŭr iû tsŭr tsăi. Ŭ si tsàn tău: khin tsiu miéu miéu tôk tsheng huang, tsài hiàng sai lâi hôk hiàng tang. | 在潮州城外韩江北堤中段，有个古渡口，叫鳄渡。古时候潮州鳄鱼为患，故韩江原称之为鳄溪（恶溪）。相传唐宪宗元和十四年（819年）刑部侍郎韩愈刺潮，因闻鳄鱼为患，危害人民其性命财产，遂于是年四月二十四日在上述渡口设置祭坛，“以猪一羊一投恶溪之潭水而祝之”，潮侬因此称该渡口为鳄渡。兹箇是韩江上游上阔其江面。每年秋天时，兹箇其景色上等迷侬：蓝色其晴空映衬着片片白云，秋风吹皱了平静其江水，堤上魁梧笔直其木棉树沙沙作响，断断续续落下其几片黄叶，缓缓飘在辽阔其江面上。鼓满白帆其船儿徐徐飘荡，任意东西，显得格外舒畅，自由自在。有诗赞道： |
| Khin tsiu miéu miéu tôk tsheng huang, tsài hiàng sai lâi hôk hiàng tang. Nâng lîp tsêⁿ po tshiu tsúi lêk, hiêh pue ién phóu móng hiâ âng. |
轻舟渺渺逐清风，载向西来复向东。 人立晴波秋水绿，叶飞远浦晚霞红。 |
[edit] Sai-ôu Hûr-Huât 西湖鱼筏
| Sai ôu hûr huât sĭ siù lĭ tsàng kuan kâi sai ôu kéng sek tang siăng pù ŭ si ì kah jiá nâng iôk tsùi kâi tsôh miĕu kéng tì, in hûr huât tshut môk i liém iēm khong mông, pièn huàn bô khiông kâi ôu kuang tsúi sek tsur tang jûr tit mêng. | 西湖鱼筏是秀丽壮观其西湖景色中上富有诗意合惹侬欲醉其绝妙景致，因鱼筏出没于潋滟空蒙，变幻无穷其湖光水色之中而得名。 |
| Mué tng hē tsho, ôu tsúi tsìm ek ôu piⁿ tsiêh tui, tsheⁿ tshang kâi tshiū bâk, piêt tì kâi têng koh, tó iàng tŏ po phêng jû kiàⁿ kâi ôu tsúi tang, ngăi phuàn liú tiêu sûi huang iêu hĭ, ién tshù nôiⁿ tî suàⁿ huat tiêh tīn tīn tsheng hiang. Tsâp guā tsiah hûr huât, phû huàm ôu tang, pha măng pŭ hûr, kuè ău tsek pôh tsŭ ôu kîⁿ, hûr jîn tŏ huât tsiĕⁿ phâk măng sài i, ím tsiú thâm tshiè,充 muáⁿ tsêk phièn phêng tsĕⁿ huaⁿ lâk kâi kéng tshiĕⁿ. | 每当夏初，湖水浸溢湖边石堆，青葱其树木，别致其亭阁，倒映在波平如镜其湖水中，岸畔柳条随风摇曳，远处莲池散发着阵阵清香。十外只渔筏，浮泛湖中，抛网捕鱼，过后则泊聚湖墘，渔人在筏上曝网晒衣，饮酒谈笑，充满一片平静欢乐其景象。 |
| Tshiu jît lí kâi sai ôu kéng sek jú kèng mî nâng, tsúi tsheng khó kàm, iû hûr jû so, hûr huât phieu tăng ôu sim, hut tsŭ hut suàⁿ, suaⁿ tshiū huêⁿ iàng tsúi tói, iáⁿ tŏng po iêu, jiâk ngŏ siéu hŏu so in, ôu mīn tsêk phièn khong mông. Kúi tùi hûr huât jiâk úrn jiâk hīn, pha măng siu măng, ngiém sŭr tsêk pak thien jiên tshái uē. Tng tsiá tshiu sek huang lông kâi sî khek, tshâng sin i ôu piⁿ liú im hôk tièⁿ thâi tsur tsiĕⁿ, kuan hûr sûi tièⁿ, kèng sĭ jiêu ŭ hong tshù, ip nâng tēⁿ lân ki tshok kéng seⁿ tshêng hù si ûn: | 秋日里其西湖景色愈更迷侬，水清可鉴，游鱼如梭，渔筏飘荡湖心，忽聚忽散，山树横映水底，影动波摇，若遇小雨疏烟，湖面一片空蒙。几对渔筏若隐若现，抛网收网，俨似一幅天然彩画。当者秋色方浓其时刻，藏身于湖边柳荫或钓台之上，观鱼垂钓，更是饶有风趣，邑侬郑兰枝触景生情赋诗云： |
| Huang tn̂g jû kàm tsiàⁿ tsheng hi, hûr huât sûi huang khàn put mî. Kí tô lû hue phû tsúi tsĕng, puàⁿ kan suaⁿ jît lak ôu ti. |
芳塘如鉴正清兮，渔筏随风看不迷。 几朵芦花浮水净，半竿山日落湖低。 |
| Sai ôu tsùn i thâng tō, nguân ûi pàng seⁿ tî, sòng tō têng tsùn, phek ûi iû ôu. Ôu tsiĕⁿ ŭ huêⁿ kuàn tang sai kâi hông kiê, ŭ piêt kŭ tsêk keh kâi ôu sim têng, ôu tsheng têng, hûr tsng,充 hūn thí hīn liéu lâm hng hn̂g lîm kiĕn tok ná siéu khá lêng lông, tién ngiá kóu phok kâi têk tiém. | 西湖浚于唐代，原为放生池，宋代重浚，辟为游湖。湖上有横贯东西其虹桥，有别具一格其湖心亭、湖清亭、渔庄，充分体现了南方园林建筑那小巧玲珑、典雅古朴其特点。 |
[edit] Pak-Koh Hût-Teng 北阁佛灯
| Pak koh nguân sĭ kim suaⁿ tang mīn suaⁿ ĕ kâi tsêk tsu lâu koh kâi tsóng tsheng. Tsí kò tang lîm kip tsúi tît hiă kâi Hân-kang lâu tsúi, teng lîm pak koh, pak toi tsiĕⁿ kâi" ngâk tōu tshiu huang", keh kang siang mō kâi" hân sûr siăng bâk", Hân-kang ĕ iû kâi" siang kiê tshun tsiàng"," hŏng uâng sî hŏu" tsu to sèng kéng lêh lêh tŏ mâk; Hú lám Hân-kang, kang liû thau thau, pêh phân tiém tiém. Siang thuân koh tsôiⁿ hût teng, mê kan kim kuang sì siā, kang mīn tsiĕⁿ tshông Hân-kang tsiĕⁿ iû tsâp ngôu lí kâi têk ôu, ĕ iû tsì kip tsúi thah, lêk lōu tang tshông jiêu phêng kâi lâm bú tòng, lâm tsì tiê tsiu tshĭ phû iâng, kurn khó mō kièn teng kuang, ûi Hân-kang mê phâng kâi phieu tsì. | 北阁原是金山东面山下其一组楼阁其总称。兹箇东临急水直下其韩江流水，登临北阁，北堤上其“鳄渡秋风”，隔江相望其“韩祠橡木”，韩江下游其“湘桥春涨”，“凤凰时雨”诸多胜景历历在目；俯览韩江，江流滔滔，白帆点点。相传阁前佛灯，暝间金光四射，江面上从韩江上游十五里其鹿湖，下游至急水塔，陆路东从饶平其南武栋，南至潮州市浮洋，均可望见灯光，为韩江暝航其标志。 |
| Pak koh kéng khu, phek kiĕn i sòng, hêng sêng i mêng, lêh tō kurn ŭ heng hùi, kói huàng tsôiⁿ sek íⁿ tsĭn tsau húiⁿ thâp. Sin kâi kiĕn siet sî khî, thong tsèng nâng huâ, peh hùi kŭ heng, tsí tsêk in môk íⁿ kú kâi sèng kéng iû tit kàu têng kiĕn. Tsiáⁿ kâi kéng khu i suaⁿ phâng tsúi, tsŭr ĕ jûr khí, kau ti tshò lôh, hiông úi tsàng kuan. Sin kiĕn kâi hiên thien koh, n̂g hiă âng tshiêⁿ, têng siêm khièu kak. Káu tsâp poih kau lêng kâi tù miâⁿ tsur huap ke tshîn ngâk seng ûi hiên thien koh tôi pién pĕng têng tsur tùi lîn:" tsêk kang piah lîp khêng thien thiĕu, peh tău tsuâⁿ pue lôk tī jûi". Koh lăi têng sok tsin bú tì kâi gōi sût tsău sièⁿ. Koh phâng sóng lîp tsiêh hût teng tsêk tsō. Koh ĕ suaⁿ po sĭ hân kang lâu, ûi sang tsân kiĕn tok, tsiĕⁿ tsak kuan siéⁿ tsur ēng, ĕ keng kuan ú, kuan phêng, tsiu tshang sok sièⁿ. Hiang káng tong bûn tăi hâk kà siŭ jiêu tsong hi sin seⁿ ûi lâu tôi pién, têng tsur tùi lîn:" tong tseng kèng buān kóu jûr ŭ kuang, hô ēng piêt khiû pêh jît; Ngĭ ióng sûi liáng kan i put mîn, tsiet tshúr piĕn sĭ tsheⁿ thiⁿ". hân kang lâu kâi lâm mīn phek kiĕn kuáng lân têng, têng khek tùi lîn ûi:" tsih tī hô siaⁿ pun tsok ti, thut thien hong iáⁿ lak siâⁿ thâu." Tsài hīn liéu tēⁿ lân ki tng nî iòng thàm kâi kéng tshiĕⁿ: | 北阁景区，辟建于宋，形成于明，历代均有兴废，解放前夕已尽遭毁塌。新其建设时期，通政人和，百废俱兴，兹一湮没已久其胜景又得到重建。整个景区依山傍水，自下而起，高低错落，雄伟壮观。新建其玄天阁，黄瓦红墙，重檐翘角。九十八高龄其著名书法家秦鄂生为玄天阁题匾并重书对联：“一江壁立擎天柱，百道泉飞络地维”。阁内重塑真武帝其艺术造像。阁旁耸立石佛灯一座。阁下山坡是韩江楼，为双层建筑，上作观赏之用，下供关羽、关平、周仓塑像。香港中文大学教授饶宗熙先生为楼题匾，重书对联：“忠贞亘万古而有光，何用别求白日；义勇垂两间于不泯，即此便是青天”。韩江楼其南面辟建迥澜亭，亭刻对联为：“折地河声奔足低，脱天峰影落城头。”再现了郑兰枝当年咏叹其景象： |
| Siâⁿ pak in lîm koh kí tsân, liû lî tsō tsiĕⁿ khàn jiên teng. Tsêk hûn úrn siā tsheⁿ thien tsĕⁿ, puàⁿ tiém tshiâng sûi pêh jît ngiêng. |
城北烟林阁几层，琉璃座上看燃灯。 一痕隐射青天静，半点长随白日凝。 |
