Wp/dzu/Tiê-chiu Lăi-Poih-kéng

From Wikimedia Incubator

Kuan i lăi poih kéng, iû i lêh súr tshang sng, put kúrn ŭ coh kéng kuan íⁿ put kièn tsong tsiah, jûr tshiáⁿ liên tàⁿ huap tsiĕⁿ iā put tsêk tì. Tsheng tēⁿ tshiang sî ŭ tiê tsiu tsâp iòng, sît tsì tsiŭ sĭ tsâp tshù kéng kuan, tsiet" tang lâu kuan tiê"," sai hn̂g siéⁿ kek"," nôiⁿ hue ngóu tsiè"," kui koh sîn hui"," hût kéng huăm tshiàng"," tshit tsheⁿ iā guêh"," tău phóu âng mîⁿ"," tìn hái tseng siaⁿ"," lû têk móng thiéu"," tan kùi liû hiang". Jûr liû thuân kâi lăi poih kéng tsek sĭ tŏ tsiĕⁿ sût tsâp kéng tang san tûr" tău phóu âng mîⁿ" kah" tan kùi liû hiang", tshiáⁿ tŏ miâⁿ jī tsiĕⁿ iā put tsĭn tâng. Jû" hût kéng huăm tshiàng" ûi" kóu sat huăm tshiàng"," tshit tsheⁿ mêⁿ guêh" ûi" tshit tsheⁿ pōu guêh"( iā ŭ sueh" tsheⁿ kiê iā guêh")," nôiⁿ hue ngóu tsiè" ûi" nôiⁿ lîm phû iáⁿ"," tìn hái tseng siaⁿ" ûi" hú gê( lâu) tseng siaⁿ"," kui koh sîn hui" ûi" kui koh thêng hui"," lû têk móng thiéu" ûi" hûr tsng móng thiéu" téng. Jûr n̂g buê ngîm sin seⁿ tŏ《 tiê tsiu koi tău tsiéⁿ kù》 tang iû tseng kia" po lô kuài tsiêh" tsêk kéng, tâng sî iā kì sût" tău phóu âng mîⁿ" úr" sai hn̂g siéⁿ kek" sĭ tâng tsêk tī tiém. Tsong tsiĕⁿ só sût, tùi i kóu siâⁿ lăi poih kéng kâi lêh súr kîp hīn tsuăng, khó tsak tăi thí kâi hun sek.

关于内八景，由于历史沧桑，不仅有簇景观已不见踪迹，而且连订法上也不一致。清郑昌时有潮州十咏，实际就是十处景观，即“东楼观潮”、“西园赏菊”、“莲花午照”、“奎阁晨晖”、“佛宫梵唱”、“七星夜月”、“道圃红棉”、“镇海钟声”、“芦荻晚眺”、“丹桂流香”。而流传其内八景则是在上述十景中删除“道圃红棉”合“丹桂流香”，且在名字上也不尽同。如“佛宫梵唱”为“古刹梵唱”，“七星暝月”为“七星步月”（也有说“星桥夜月”），“莲花午照”为“莲林浮影”，“镇海钟声”为“府衙（楼）钟声”，“奎阁晨晖”为“奎阁腾辉”，“芦荻晚眺”为“渔庄晚眺”等。而黄梅吟先生在《潮州街道掌故》中又增加“菠萝怪石”一景，同时也记述“道圃红棉”与“西园赏菊”是同一地点。 综上所述，对于古城内八景其历史及现状，可作大体其分析。

Contents 1 Tang-Lâu Kuan-Tiê 东楼观潮 2 Sai-Hn̂g Siéⁿ-Kek 西园赏菊 3 Kóu-Sat Huăm-Tshiàng 古刹梵唱 4 Hú-Gê Tseng-Siaⁿ府衙钟声 5 Nôiⁿ-Hue Ngóu-Tsiè 莲花午照 6 Tshit-Tsheⁿ Pōu-Guêh 七星步月 7 Kui-Koh Sîn-Hui 奎阁晨晖 8 Lû-Têk Móng-Thiéu 芦荻晚眺

[edit] Tang-Lâu Kuan-Tiê 东楼观潮

Tsí tŏ tang mn̂g lâu( kuáng tsì siâⁿ lâu) tsiĕⁿ kuan khàn hân kang tiê tsiàng. In tang m̂n̂g lâu tsiàⁿ tùi siang tsúr kiê( kuáng tsì kiê), mué nî tshun hē hân kang tsúi tsiàng, lâu kuè siang tsúr kiê sî jûr hêng sêng tôk têk kâi kéng kuan. Tshúr kéng sŭr úr" siang kiê tshun tsiàng" siang tâng, tsí sĭ kuan siéⁿ ūi tì put tâng.

指在东门楼（广济城楼）上观看韩江潮涨。因东门楼正对湘子桥（广济桥），每年春夏韩江水涨，流过湘子桥时而形成独特其景观。此景似与“湘桥春涨”相同，只是观赏位置不同。

[edit] Sai-Hn̂g Siéⁿ-Kek 西园赏菊

Tsí ūi i tău ău hāng tsì mâng hāng kâi nguân mêng muât lói pŏu siēⁿ tsur n̂g kím kâi piêt sú hue hn̂g, in hue hn̂g tsheng ûi sai hn̂g, hn̂g lăi ké suaⁿ nôiⁿ tn̂g, to tsur to tshái, iû íⁿ kek hue pín tséng tsuè to, kù siéⁿ kek sêng ûi tsêk kéng. Tshúr tī mâk tsôiⁿ íⁿ kiĕn ûi hâk hău, in tshúr" sai hn̂g siéⁿ kek" iā put tshûn tŏ.

指位于道后巷至芒巷其原明末礼部尚书黄锦其别墅花园，因花园称为西园，园内假山莲塘，多姿多彩，尤以菊花品种最多，故赏菊成为一景。此地目前已建为学校，因此“西园赏菊”也不存在。

[edit] Kóu-Sat Huăm-Tshiàng 古刹梵唱

Tsí ūi i khai ngân lōu kâi khai nguân tìn kok siêm jī, in kuè khùr tseng lŭr tsèng to, mué i sîn hun nâng tsĕⁿ sî tsak kong khuè, huat tshut juât júr kâi sŏng keng tsur im, lĕng nâng thâu tsùi, in jûr sêng ûi tsêk kéng. Khó sieh khai ngân jī hīn tshù nău tshĭ khu, tseng tsèng put to, in tshúr íⁿ môk ŭ kuè khùr kâi hāu kué. Tàng jiên tsá móng khuè huaⁿ huĕ khip ín tsêk coh thiaⁿ tsòng.

指位于开元路其开元镇国禅寺，因过去僧侣众多，每于晨昏侬静时作功课，发出悦耳其颂经之音，令侬陶醉，因而成为一景。可惜开元寺现处闹市区，僧众不多，因此已没有过去其效果。当然早晚课还会吸引一簇听众。

[edit] Hú-Gê Tseng-Siaⁿ府衙钟声

Ūi i ngĭ an lōu úr tshiang lî lōu kau kài tshù tsur hú gê( nguân tshĭ tsèng hú), nguân tsôiⁿ ŭ lâu, tsheng tìn hái lâu, lâu téng ŭ tuā tseng, mué i mêⁿ tsĕⁿ keⁿ tshim sî huat tshut pò sî tseng siaⁿ, siaⁿ kîp tshuân siâⁿ. Jûr lâu téng lân kuaⁿ thiĕu thâu kâi tsêk peh lêng poih tsiah bâk tieu kâu, hêng thài kak ĭ, hú hú jû seⁿ, sĭ kè tât kuè kûiⁿ kâi gōi sût pín, sôk tsheng" hú lău kâu". Tŏ sin hăi kek mĕng sî, in tsheng kun kŭr siú, kek mĕng kun tsòng hué sie lâu, hù tsur tsêk kŭr, tshúr kéng iā sûi tsur sieu sit.

位于义安路与昌黎路交界处之府衙（原市政府），原前有楼，称镇海楼，楼顶有大钟，每于暝静更深时发出报时钟声，声及全城。而楼顶栏杆柱头其一百零八只木雕猴，形态各异，栩栩如生，是价值过悬其艺术品，俗称“府老猴”。在辛亥革命时，因清军据守，革命军纵火烧楼，付之一炬，此景也随之消失。

[edit] Nôiⁿ-Hue Ngóu-Tsiè 莲花午照

Ūi i tsiĕⁿ sai phêng lōu úr sai bé lōu kau kài tshù lōu kháu kâi nôiⁿ hue kóu tséⁿ, in tséⁿ tang ŭ tsiêh tieu nôiⁿ hue, tng tsiàⁿ ngóu jît kuang tsiè lôh tséⁿ tang sî, nôiⁿ hue phû hīn i tsúi tong, uè ûi khî kuan. Kŭr thuân tng tsho in tséⁿ tsuâⁿ kuè méⁿ, hiêp phùn nî sa, kù íⁿ tsêk tsiêh tieu nôiⁿ hue iep i tsuâⁿ ngán. Iû i hīn tsăi tsiu ûi to mîn kur, ngóu tsiè lân jîp tséⁿ tang, tshiáⁿ kai tséⁿ in tsŭr lâi tsúi kâi heng kiĕn jûr hùi ēng, íⁿ kiĕn thih lân pó hŭ.

位于上西平路与西马路交界处路口其莲花古井，因井中有石雕莲花，当正午日光照落井中时，莲花浮现于水中，蔚为奇观。据传当初因井泉过猛，浃喷泥沙，故以一石雕莲花压于泉眼。由于现在周围多民居，午照难入井中，且该井因自来水其兴建而废用，已建铁栏保护。

[edit] Tshit-Tsheⁿ Pōu-Guêh 七星步月

Ūi i pak bé lōu tong tsat huáng lăi tshit tsheⁿ kiê hāng, kai tshù nguân ûi kau tn̂g, tsiĕⁿ ŭ tsiêh kiê, kiê tun pun tshit khóng, mué hông guêh iā, guêh kuang tsŭr tsiĕⁿ puàⁿ mêⁿ kàu ău puàⁿ mêⁿ iû tang kàu sai nŏ pôiⁿ sià jîp kiê khóng, iàng tsiè tsúi tong, kiâⁿ nâng tsì tshúr siéⁿ guêh, piêt ŭ tshêng tshù. Hīn tsăi tsí kò íⁿ tshuân ûi mîn kur, tsheng tshûn tshit tsheⁿ kiê hāng tiāⁿ.

位于北马路忠节坊内七星桥巷，该处原为沟塘，上有石桥，桥墩分七孔，每逢月夜，月光自上半暝到后半暝由东到西两畔泻入桥孔，映照水中，行侬至此赏月，别有情趣。现在兹箇已全为民居，清存七星桥巷定。

[edit] Kui-Koh Sîn-Hui 奎阁晨晖

Ūi i lâm m̂n̂g kóu siâⁿ piⁿ, nguân ŭ tsêk kui tsheⁿ koh( iā tsheng khue tsheⁿ koh), kat kòu ngiêm kúrn phok sù, koh téng ŭ sang lêng tôh tsu tieu sok, in tong kan kâi tuā puĕ tsu tŏ sîn kuang tsiè siā ĕ kuang tshái tôh mâk, kù ŭ" kui koh sîn hui" tsur ùi. Mâk tsôiⁿ tshúr koh íⁿ hùi.

位于南门古城边，原有一奎星阁（也称魁星阁），结构严谨朴素，阁顶有双龙夺珠雕塑，因中间其大贝珠在晨光照射下光彩夺目，故有“奎阁晨晖”之谓。目前此阁已废。

[edit] Lû-Têk Móng-Thiéu 芦荻晚眺

Ūi i kok uâng kéng hāng thong huân siâⁿ lōu tshù, nguân tsí kò kah sai ôu sie liên, tsheng lû têk tsiu, iā tsheng siéu sai ôu. In kéng tì hiuⁿ ngiá, iû íⁿ sek tsiè hôk mêⁿ móng hûr tsng kâi teng kuang tiém tiém jûr tit miâⁿ, hīn tsí kò íⁿ tshuân kiĕn ûi mîn pâng kîp ui īⁿ.

位于国王宫巷通环城路处，原兹箇合西湖相连，称芦荻洲，也称小西湖。因景致悠雅，尤以夕照或暝晚渔庄其灯光点点而得名，现兹箇已全建为民房及医院。