Wp/dzu/Thâng-Tshiâu

From Wikimedia Incubator

Thâng-Tshiâu (618 nî—907 nî), sĭ tong kok lêh súr tsiĕⁿ siăng tŏng ièu kâi tshiêu tō tsur tsêk, in uâng sit séⁿ lí, kù iû tsheng lí thâng. Thâng tshiêu sĭ kong jīn kâi tong kok súr tsiĕⁿ siăng heng sĕng kâi sî tō tsur tsêk, uáng uáng úr hàn tshiêu pĕng tsheng" hàn thâng". Thâng uâng lí ien i618 nî pek sûi kiong tì siêm ūi, tshui huan sûi tshiêu, kói kok hō ûi thâng (tsun tsheng tăi thâng), kiĕn lîp liéu thâng tshiêu, íⁿ tshiâng an (kim siém sai sai an) ûi kiaⁿ siâⁿ (ău tsheng sai kiaⁿ, tong kiaⁿ, siăng tou), tsak ûi siú tou, ău iû siet lôk iâng ûi tang tou (ău tsheng tang kiaⁿ), thài nguân ûi pak tou (ău tsheng pak kiaⁿ), tsak ûi puê tou, úr tshiâng an hâh tsheng “saⁿ tou", tsur ău iû lôk sôk kiĕn lîp liéu tsêk se puê tou jû sêng tou, hŏng siâng, kang lêng téng, tăn húrn khuài tshú sieu. Khî tiáⁿ sĕng sî khî kâi kong nguân 7 sì kí sî, tong à kâi lêk tsiu tī tuà iā siŭ thâng tsiⁿ phuè.690 Nî, bú tsek thien kói kok hō ûi tsiu, tshien tou sîn tou (lôk iâng), súr tsheng bú tsiu, tsêk tît kàu 705 nî, thâng tong tsong hôk phek tsheng tì, tsâi khue hôk “thâng" tsí tsêk kok hō, pá siú tou tshien tńg tshiâng an. Thâng tshiêu kâi kok lât tŏ thâng hiên tsong khai ngân nî kan tât kàu tien hong, tăn tŏ thien pó tsâp sì tsái(755 nî) pău huat kâi an súr tsur luăn sĭ tsuán tsih tiém, khî ău, kok lât sìn sok sue lôh, thâng muât mîn pièn ău tì kok tong iang tsèng hú sît tsì khuân lât pun niêⁿ uâng tsu tshuân tong khòng tsì, siú tou tshien uáng lôk iâng,907 nî tsu tshuân tong pek thâng ai tì siêm ūi, thâng tshiêu sûi buâng, pun tsu tshuân tong só kiĕn lîp kâi sin uâng tshiêu—— ău niêⁿ só tshú thòi, khai sí liéu ngôu tō tsâp kok sî khî.

唐朝（618年—907年），是中国历史上上重要其朝代之一，因皇室姓李，故又称李唐。唐朝是公认其中国史上上兴盛其时代之一，往往与汉朝并称“汉唐”。唐王李渊于618年逼隋恭帝禅位，推翻隋朝，改国号为唐（尊称大唐），建立了唐朝，以长安（今陕西西安）为京城（后称西京、中京、上都），作为首都，后又设洛阳为东都（后称东京），太原为北都（后称北京），作为陪都，与长安合称“三都”，之后又陆续建立了一些陪都如成都、凤翔、江陵等，但很快取消。其鼎盛时期其公元7世纪时，中亚其绿洲地带也受唐支配。690年，武则天改国号为周，迁都神都（洛阳），史称武周，一直到705年，唐中宗复辟称帝，才恢复“唐”兹一国号，把首都迁转长安。唐朝其国力在唐玄宗开元年间达到巅峰，但在天宝十四载（755年）爆发其安史之乱是转折点，其后，国力迅速衰落，唐末民变后帝国中央政府实际权力分梁王朱全忠控制，首都迁往洛阳，907年朱全忠逼唐哀帝禅位，唐朝遂亡，分朱全忠所建立其新王朝——后梁所取代，开始了五代十国时期。

Thâng tshiêu kāng iĕn sôk liéu 289 nî, thuân liéu 22 ūi uâng tì (pau kuat bú tsek thien). Thâng tì kok tŏ bûn huè, tsèng tī, keng tsì, guā kau téng huang mīn lóng ŭ hui huâng kâi sêng tsiŭ, sĭ tng sî sì kài tsiĕⁿ siăng kiáng tăi kâi kok ke. Tng sî kâi tang à sôk kok jû sin lô, puât hái kok kah jît pún téng kok kâi tsèng tī thí tsì, bûn huè téng huang mīn lóng siŭ kàu liéu thâng tshiêu kuè tuā kâi iáⁿ hiáng.

唐朝共延续了289年，传了22位皇帝（包括武则天）。唐帝国在文化、政治、经济、外交等方面拢有辉煌其成就，是当时世界上上强大其国家。当时其东亚属国如新罗、渤海国合日本等国其政治体制、文化等方面拢受到了唐朝过大其影响。

Thâng tshiêu liên tâng tsur tsôiⁿ kâi sûi tshiêu kah tsur ău kâi ngôu tō, sòng tsieu pĭ lêh súr hâk tsiá n̂g jîn ú téng jīn ûi sĭ siang kì i tshîn, hàn (tsheng tong huâ tŏiⁿ tsêk tì kok) tsur ău kâi tŏiⁿ jĭ tì kok sî khî, jît pún lêh súr hâk tsiá tsek phóu pièn jīn ûi thâng tshiêu sĭ tong kok “tong sì" sî khî kâi kat sok. Thâng tshiêu kok lât tŏ tong kok lêh súr tsiĕⁿ sièu tsêk sièu jĭ, in tshúr huâ jîn iā pĭ tsheng ûi “tn̂g jîn", hīn kim sai hng huâ jîn kâi tsŭ kur tshù iā tsheng “tn̂g jîn koi", tsá khî hái guā huâ jîn êk tsheng tsóu tsiă tī ûi “tn̂g suaⁿ"

唐朝连同之前其隋朝合之后其五代、宋朝被历史学者黄仁宇等认为是相继于秦、汉（称中华第一帝国）之后其第二帝国时期，日本历史学者则普遍认为唐朝是中国“中世”时期其结束。唐朝国力在中国历史上数一数二，因此华人也被称为“唐人”，现今西方华人其聚居处也称“唐人街”，早期海外华人亦称祖籍地为“唐山”。