Wp/dzu/Mêng-Tshiâu

From Wikimedia Incubator

Mêng tshiêu (1368 nî—1644 nî4 guêh25 jît), sĭ tong kok lêh súr tsiĕⁿ sêng nguân tshiêu, ĕ khí tsheng tshiêu kâi tshiêu tō, tsêk puaⁿ jīn ûi sĭ tong kok lêh súr tsiĕⁿ tsuè ău tsêk kâi iû hàn tsôk kiĕn lîp kâi uâng tshiêu. In ûi mêng tshiêu kâi uâng tì séⁿ tsu, só íⁿ iû tsheng tsu mêng. Mêng tshiêu tŏ 1368 nî iû mêng thài tsóu tsu nguân tsiang kiĕn lîp, kok hō ûi tăi mêng, kāng keng lêh tsâp tshit sì, tsâp lâk ūi uâng tì, kok tsŭ kāng 276 nî. Mêng tsho tiāⁿ tou èng thien hú( kim lâm kiaⁿ), ióng lâk tsâp káu nî(1421 nî), mêng sêng tsóu tsu tĭ tshien tou sŭn thien hú( kim pak kiaⁿ), èng thien hú kói ûi liû tou. Mêng tsieu kâi niáⁿ thóu tsêng láng kuat kim jît lăi tī tsâp poih séⁿ tsur huăm ûi, pĕng tsêng tsăi kim tang pak tī khu, sin kiang tang pŏu téng tī siet ŭ kĭ mî ki kòu. Mêng sêng tsóu sî khî sĭm tsì tó tsiĕm tseng hôk pĕng thóng tī an lâm( kim uât lâm pak pŏu).

明朝（1368年—1644年4月25日），是中国历史上承元朝、下启清朝其朝代，一般认为是中国历史上最后一个由汉族建立其王朝。因为明朝其皇帝姓朱，所以又称朱明。明朝在1368年由明太祖朱元璋建立，国号为大明，共经历十七世，十六位皇帝，国祚共276年。明初定都应天府（今南京），永乐十九年（1421年），明成祖朱棣迁都顺天府（今北京），应天府改为留都。明朝其领土曾囊括今日内地十八省之范围，并曾在今东北地区、新疆东部等地设有羁縻机构。明成祖时期甚至短暂征服并统治安南（今越南北部）。

Mêng tshiêu tsho nî kok lât kêk sĕng tsêk sî, tsêng pak tsìn mông kóu, lâm tseng an lâm. Mêng eng tsong iùⁿ nî tsiet ūi sî, tshiêu tang ŭ" saⁿ iêⁿ" iêⁿ phóu, iêⁿ sŭr khî, iêⁿ iông tsú thî tsèng kêk,‘ hái lăi tsheng phêng’. Tsì tsiàⁿ thóng tshit nî, huăn kuaⁿ hêng tsín khai sí siĕn khuân; Tsiàⁿ thóng tsâp sì nî huat seⁿ thóu bâk páu tsur pièn, kok lât huat tién khai sí thêng thì. Tsiàⁿ tek, kia tsĕng tshiêu sí tôk tsiĕm tong sue, siă huĕ mâu tún mêng huat, pĕng mīn lîm mông kóu, o khòu nŏ tuā guā huăm. Mêng sîn tsong buān lêh tshiêu tsho khî tsăi mêng siàng tieⁿ kur tsiàⁿ kâi hŭ tsèng tsur ĕ tsêng tsêk tōu tong heng. Ău sì kòi tng sî tshiêu thêng suè siu, mêng tshiêu kâi keng tsì kui mô khó tsheng sì kài tŏiⁿ tsêk. Jûi tsì buān lêh tshiêu tong khî sí, uâng tì úr thêng tshîn put môk, tsong tì tăi tsèng, kuaⁿ uân hu huè, kuan guā ńńg tsin heng khí, mêng tshiêu khai sí tsáu hiàng sue buâng. Thien khí nî kan iem táng tsuan tsèng kia khuài liéu tsé tsêk tsìn thiâⁿ kâi huat tién. Tsì tshông tseng nî kan, tshîn tsúr put káⁿ jĭm sūr, uâng tì kuat tsheh sit tsún. Soiⁿ gōu suah uân tshông huàn, ău kim kun tūi tût phuà tshiâng siâⁿ, ngôu jîp kuan lăi. Kak tī pău huat mîn pièn, puăn hâng sièu êk, kuaⁿ piaⁿ phî i pun mĕng.1644 Nî, tăi sŭn kun tūi kong tsièm pak kiaⁿ, tshông tseng tì tsŭr ek, mêng tshiêu mît buâng. Tăn iû mêng tshiêu tsong sit tsăi huâ lâm kiĕn lîp kâi jiâk kan kâi lâm mêng tsèng khuân iĕn sôk liéu sièu tsâp nî, i tsheng tshiêu khang hi jĭ tsâp jĭ nî(1683 nî) pĭ tsheng kun thiet tí mît tsôh. Mêng tshiêu kâi keng tsì kah bûn huè tsăi tong kok lêh súr tsiĕⁿ tou sôk i kà huat tât kâi kai tn̄g.

明朝初年国力极盛一时，曾北进蒙古，南征安南。明英宗幼年即位时，朝中有“三杨”杨溥、杨士奇、杨荣主持政局，‘海内清平’。至正统七年，宦官王振开始擅权；正统十四年发生土木堡之变，国力发展开始停滞。正德、嘉靖朝始逐渐中衰，社会矛盾萌发，并面临蒙古、倭寇两大外患。明神宗万历朝初期在名相张居正其辅政之下曾一度中兴。后世计当时朝廷岁收，明朝其经济规模可称世界第一。惟至万历朝中期始，皇帝与廷臣不睦，终致怠政、官员腐化，关外女真兴起，明朝开始走向衰亡。天启年间阉党专政加快了这一进程其发展。至崇祯年间，臣子不敢任事，皇帝决策失准。先误杀袁崇焕，后金军队突破长城，五入关内。各地爆发民变，叛降数易，官兵疲于奔命。1644年，大顺军队攻占北京，崇祯帝自缢，明朝灭亡。但由明朝宗室在华南建立其若干个南明政权延续了数十年，于清朝康熙二十二年（1683年）被清军彻底灭绝。明朝其经济合文化在中国历史上都属于较发达其阶段。

Tăn sĭ mêng tshiêu kâi tsèng tī thí tsì sĭ tong kok kóu tō súr tsiĕⁿ tsuè kêk tuan kâi tsîp khuân tsuan tsì thí tsì, tău tì uâng tì tuā khuân tôk lám, têk bû tsèng tī huêⁿ kiâⁿ, ău khî kèng tshut hīn liéu ngiêm tŏng kâi huăn kuaⁿ luăn tsèng hīn tshiĕⁿ. Tshông mêng tshiêu khai sí, sai hng phuăⁿ sûi tiêh bûn gōi hôk heng, tī lí tuā huat hīn kah tsong kà kói kek, tŏ sì kài kâi tī ūi tôk tsiĕm thièu kuè tong kok. Tâng sî, sai hâk iā sûi tiêh tsêk phoi thuân kà sŭr lâi kàu tong kok, ûi tang sai bûn huè kâi kau liû khai phek liéu theng kháu úr ki huĕ.

但是明朝其政治体制是中国古代史上最极端其集权专制体制，导致皇帝大权独揽，特务政治横行，后期更出现了严重其宦官乱政现象。从明朝开始，西方伴随着文艺复兴、地理大发现合宗教改革，在世界其地位逐渐超过中国。同时，西学也随着一批传教士来到中国，为东西文化其交流开辟了窗口与机会。