Wp/dzu/Hân-kang

From Wikimedia Incubator

Nguân i kńg tang séⁿ tsí kim kūiⁿ pêh suaⁿtōng liû keng tuā pou kūiⁿ kâi saⁿ hô pà úr thêng kang huĕ hâh ău tsheng hân kang, tshuân tshiâng 400 to kong lí, sĭ kńg tang séⁿ kâi tŏiⁿ jĭ tuā kang. Hân kang kóu tsheng oih khoi, ngâk khoi, in ngâk hûr tshut môk jûr tit miâⁿ; Iû in tiê tsiu lêng miâⁿ hŏng siâⁿ jûr tsheng hŏng tsúi; Ău ûi kí liĕm hân jú khu ngâk iû kói tsheng hân kang. Hân kang lâu keng tiê tsiu siâⁿ khu iak3 kong lí, pak tn̄g kang mīn khuan khuah, pak toi liên tsih tek ko suaⁿ úr kim suaⁿ, hán uĕ kóu siâⁿ kâi uaⁿ tshuân.

源于广东省紫金县白山栋流经大埔县其三河坝与澄江汇合后称韩江，全长400多公里，是广东省其第二大江。韩江古称恶溪、鳄溪，因鳄鱼出没而得名；又因潮州另名凤城而称凤水；后为纪念韩愈驱鳄又改称韩江。韩江流经潮州城区约3公里，北段江面宽阔，北堤连接竹竿山与金山，捍卫古城其安全。

Toi kîⁿ bâk mîⁿ théng puât, tōu tsûn lâi uáng i nŏ ngăi, sêng huang iâng phân, kòu sêng liéu tiê tsiu poih kéng tsur tsêk kâi" ngâk tōu tshiu huang". Siang tsúr kiê huêⁿ ŏ i hân kang tong tn̄g, liên tsih kóu siâⁿ úr tang ngăi kâi kau thong. Mué tng tshun thiⁿ tsúi tsiàng, âng tsúi tshong khek kŭr tsiêh kih sêng kâi kiê tun, pun sià jûr hiă, uè ûi tsàng kuan, kù" siang kiê tshun tsiàng" iā pĭ liêt ûi tiê tsiu poih kéng tsur tsêk. Lâm tn̄g pun tang sai jĭ tsúi jièu hŏng uâng tsiu jûr kuè, hŏng uâng tsiu thâu tok ŭ hŏng uâng thâi. Mué hông hŏu khùi sî tsoih, teng thâi ién thiéu kang mīn, in hŏu mông mông, siang tsúr kiê jiâk úrn jiâk hīn, kù" hŏng uâng sî hŏu" iā ûi tiê tsiu poih kéng tsur tsêk. Úr hŏng uâng thâi keh kang siang tùi kâi hŏng uâng thah sóng lîp kang kîⁿ, tsúi iáⁿ tò iàng, sŭr kŭr thiĕu khêng thien, kéng kuan tsàng múi, tsí tsiŭ sĭ tiê tsiu poih kéng tsur tsêk kâi" lêng phoi pó thah". Hân kang phek tsúi tshiâng liû, tsiu tsûn tek pâi tshuan so i kang mīn, úr nŏ ngăi tsu to sèng kéng kòu sêng liéu tsêk pak tŏng tsĕⁿ kau iông kâi tsàng lĭ uē kńg.

堤墘木棉挺拔，渡船来往于两岸，乘风扬帆，构成了潮州八景之一其“鳄渡秋风”。湘子桥横卧于韩江中段，连接古城与东岸其交通。每当春天水涨，洪水冲击巨石砌成其桥墩，奔泻而下，蔚为壮观，故“湘桥春涨”也被列为潮州八景之一。南段分东西二水绕凤凰洲而过，凤凰洲头筑有凤凰台。每逢雨季时节，登台远眺江面，烟雨蒙蒙，湘子桥若隐若现，故“凤凰时雨”也为潮州八景之一。与凤凰台隔江相对其凤凰塔耸立江墘，水影倒映，似巨柱擎天，景观壮美，兹就是潮州八景之一其“龙批宝塔”。韩江碧水长流，舟船竹排穿梭于江面，与两岸诸多胜景构成了一幅动静交融其壮丽画卷。

Hân kang kóu tsheng uân tsúi, in ngâk hûr tsêng phuân kŭr kang thâm, ngûiⁿ hāi nâng thiok, kù iā pĭ nâng tsheng ûi ak oih, sòng tō ău tsâi tsheng hân kang.

韩江古称员水，因鳄鱼曾盘踞江潭，危害侬畜，故也被侬称为恶溪，宋代后才称韩江。

Hân kang sĭ kńg tang séⁿ tŏiⁿ jĭ tuā kang. Tshông huat nguân tī tsì tang khoi tshut hái kháu, tshuân tshiâng 470 kong lí, lôh tsha 920 bí, liû hôk tsóng mīn tseh tât 30112 phêng pang kong lí.

韩江是广东省第二大江。从发源地至东溪出海口，全长470公里，落差920米，流域总面积达30112平方公里。

Hân kang nguân tshut kàng, mân, uât saⁿ séⁿ kau kài suaⁿ tī, ŭ nŏ tiêu tsú ièu hô nguân, tsêk ûi theng kang, tsêk ûi buê kang. Theng kang huat nguân i hok kiĕn séⁿ lêng huè kūiⁿ kâi lâm suaⁿ phêng( jiêu《 tiê tsiu tsì》 tsúi bûn kì tsái i huat nguân tshiâng theng kūiⁿ bú î suaⁿ tsur lâm lôk), tang lâm lâu hiàng, în thû ŭ kuè to khoi liû tsù jîp, keng hong tshĭ tsìn jîp kńg tang séⁿ kéng lăi. Theng kang tsúi tsì tuā pou kūiⁿ huĕ jîp tsiang khoi tsúi kah buê thâm hô tsúi, liû tsì sam hô pà, úr tsŭr sai hiàng tang lâm lâu kâi buê kang tsúi huĕ hâh, tshuân tshiâng 323 kong lí, liû hôk mīn tseh 11800 phêng pang kong lí.

韩江源出赣、闽、粤三省交界山地，有两条主要河源，一为汀江，一为梅江。汀江发源于福建省宁化县其南山坪（饶《潮州志》水文记载伊发源长汀县武夷山之南麓），东南流向，沿途有过多溪流注入，经峰市进入广东省境内。汀江水至大埔县汇入漳溪水合梅潭河水，流至三河坝，与自西向东南流其梅江水汇合，全长323公里，流域面积11800平方公里。

Buê kang huat nguân i tsí kim kūiⁿ pêh suaⁿ tong kah lôk hong kūiⁿ kau kài tshù kâi tshit tsheⁿ tong( jiêu《 tiê tsiu tsì》 tsúi bûn kì tsái, nguân tshut tsŭr uât kàng káu liên suaⁿ tsur lâm lôk hiàng tang lâm lâu tsheng thâm kang, tsì tang pak huĕ i tsúi kháu íⁿ ĕ tshâi tsheng buê kang), tsúi liû în tiêh nôiⁿ hue suaⁿ pak po, lâu hiàng tang pak, în thû huĕ jîp liéu heng lêng hô, ngôu huâ hô, tsiêh khut hô, iû tshiū hô téng tsúi, kàu sông kháu tsih hiàng tang lâm, lâu tsì sam hô pà, úr theng kang tsúi huĕ hâh, tshuân tshiâng 305 kong lí, liû hôk mīn tseh 14000 phêng pang kong lí. Theng kang kah buê kang tsăi sam hô pà huĕ hâh tsur hău, tsheng ûi hân kang, tsúi liăng kip tseng, kang tsúi tsuan kip, în thû iû tsài tsîp nâp liéu bûn sûr tsúi, hŏng uâng khoi tsúi kîp tsêk coh suaⁿ kheⁿ siéu hô liû tsúi, tsêk lōu hiàng lâm lâu tsì tiê tsiu tshĭ siâⁿ guā, tshuân tshiâng iak 110 kong lí. Tshông sam hô pà tsì tiê tsiu tshĭ siâⁿ guā siang tsúr kiê tsí tsêk tn̄g, tsheng ûi hân kang tong iû; Iû tiê tsiu tshĭ hun liû jîp hái kháu, sĭ hân kang kâi ĕ iû.

梅江发源于紫金县白山岽合陆丰县交界处其七星岽（饶《潮州志》水文记载，源出自粤赣九连山之南麓向东南流称潭江，至东北汇于水口以下才称梅江），水流沿着莲花山北坡，流向东北，沿途汇入了兴宁河、五华河、石窟河、柚树河等水，到松口折向东南，流至三河坝，与汀江水汇合，全长305公里，流域面积14000平方公里。汀江合梅江在三河坝汇合之后，称为韩江，水量急增，江水湍急，沿途又再集纳了文祠水、凤凰溪水及一簇山坑小河流水，一路向南流至潮州市城外，全长约110公里。从三河坝至潮州市城外湘子桥兹一段，称为韩江中游；由潮州市分流入海口，是韩江其下游。

Hân kang ĕ iû tī tshù saⁿ kak tsiu phêng nguân, tī sì phêng thán, hô tshn̂g po tōu ti, tsúi sì kà ûi huán huâ. I tŏ siang tsúr kiê ĕ put ién tshù, thiâⁿ sìⁿ hêng hun ûi 3 tiêu tsiⁿ liû. Tang pak mīn kâi tsêk tsiⁿ miâⁿ ûi pak khoi, tong kan tsêk tsiⁿ tsheng ûi tang khoi, sai mīn tsêk tsiⁿ tsheng ûi sai khoi.

韩江下游地处三角洲平原，地势平坦，河床坡度低，水势较为缓和。伊在湘子桥下不远处，呈扇形分为3条支流。东北面其一支名为北溪，中间一支称为东溪，西面一支称为西溪。

Pak khoi lâu keng thêng hái tshĭ kâi tang lí tìn, úr nâng kang khui tshâk kâi siéu hô-- lâm khoi( khui tshâk i sòng tiet tsong nî kan, tshiâng 10.5 kong lí, kau thong liéu tang khoi kah pak khoi kâi phâng ūn) huĕ liû hâh sêng tang lăi khoi, lâu keng tang lăi kiê tsâh, i ngĭ hong káng jîp hái, tshuân tshiâng 30 kong lí.

北溪流经澄海市其东里镇，与人工开凿其小河--南溪（开凿于宋哲宗年间，长10.5公里，沟通了东溪合北溪其航运）汇流合成东里溪，流经东里桥闸，于义丰港入海，全长30公里。

Tang khoi tsú liû keng thêng hái tshĭ nôiⁿ iâng kiê tsâh, iû pak káng jîp hái, tshuân tshiâng iak 38 kong lí.( Tsù: lâm khoi kah tang khoi kau kài tshù kâi thiâⁿ iêⁿ kng, tsuè kŭrn tsêk tn̄g sî kan keng siêⁿ kièn tsu pò tuan, kŭr kài siĕu ŭ kóu sêng peh to tsu).

东溪主流经澄海市莲阳桥闸，由北港入海，全长约38公里。（注：南溪合东溪交界处其程洋岗，最近一段时间经常见诸报端，据介绍有古榕百多株）。

Sai khoi tŏ ngâu thâu tsiu íⁿ ĕ, iû pun ûi saⁿ liû. Tang ûi guā sa hô, liû keng guā sua kiê tsâh jîp hái, tn̂g iak 11 kong lí; Tong kan tsêk liû kiè sin tsin hô, lâu keng thêng hái tshĭ kah suaⁿ thâu tshĭ kau kài kâi ĕ pou kiê tsâh, tshut sin tsin káng jîp hái, tn̂g iak 15.6 kong lí; Sai liû tsheng buê khoi, lâu keng suaⁿ thâu tshĭ hat khu, tshuan uât buê khoi kiê tsâh lâu keng hĕng hue kiê, tŏ hĕng hue kiê ĕ tsài pun nŏ tău, tsêk keng kuè kói huàng kiê, kuang huâ kiê jîp suaⁿ thâu káng tshut hái, tsêk kuè huê lân kiê, ou kiê tsí tiêu nâng kang khui tshâk kâi tsúi tău lâu jîp suaⁿ thâu káng jîp hái, tn̂g iak 13.9 kong lí, i sĭ hân kang ĕ iû phâng ūn kâi tsú kàn suàⁿ. Lêng guā, tŏ buê khoi tn̄g kâi léng bué, iû pun tshut tsêk tiêu siéu hô (iû tsúi tsâh khòng tsì), tn̂g iak 6.6 kong lí, miâⁿ ûi âng nôiⁿ tî hô, lâu keng guêh phóu hieⁿ tshut sai káng jîp hái.

西溪在鳌头洲以下，又分为三流。东为外沙河，流经外沙桥闸入海，长约11公里；中间一流叫新津河，流经澄海市合汕头市交界其下埔桥闸，出新津港入海，长约15.6公里；西流称梅溪，流经汕头市辖区，穿越梅溪桥闸流经杏花桥，在杏花桥下再分两道，一经过解放桥、光华桥入汕头港出海，一过回澜桥、乌桥兹条人工开凿其水道流入汕头港入海，长约13.9公里，伊是韩江下游航运其主干线。另外，在梅溪段其陇尾，又分出一条小河（由水闸控制），长约6.6公里，名为红莲池河，流经月浦乡出西港入海。

Hân kang kèⁿ liû tsú ièu iû kàng hŏu suáⁿ seⁿ, nî kàng tsúi liăng úr nî kèⁿ liû liăng sêng tsiàⁿ pí. Hân kang mué nî sìn khî tsêk puaⁿ ûi 4 guêh tsì 9 guêh, tsuè ko hong tshut hīn tŏ 6 guêh.

韩江径流主要由降雨产生，年降水量与年径流量成正比。韩江每年汛期一般为4月至9月，最高峰出现在6月。