Wp/dzu/Hàn-Tshiâu

From Wikimedia Incubator

Hàn-Tshiâu (tsôiⁿ202 nî－220 nî) sĭ tong kok lêh súr tsiĕⁿ kì tshîn tshiêu tsur ău tshut hīn têk tshiêu tō, pun ûi" sai hàn"( tsôiⁿ202 nî—9 nî) úr" tang hàn"(25 nî—220 nî) nŏ kâi lêh súr sî khî, hâh tsheng liáng hàn. Sai hàn ûi hàn kau tsóu lâu pang só kiĕn lîp, kiĕn tou tshiâng an; Tang hàn ûi hàn kuang bú tì lâu siù só kiĕn lîp, kiĕn tou lôk iâng. Khî kan tsêng ŭ hêng máng tó tsiĕm tsŭr lîp têk sin tshiêu(9 nî－23 nî). Lêng guā, iû i tshâu phí tshuàn tang hàn ău, lâu pĭ tŏ tsuâk tī kiĕn lîp kok hō ûi「 hàn」 têk tsèng khuân, pŏu hun súr hâk ke sûi sì khî ûi hàn tshiêu têk iĕn sôk, jûr tsiang khî kui jîp hàn tshiêu têk tsêk pŏu hūn, jû tshúr hàn tshiêu mît buâng Tsek sĭ tŏ263 nî, tăn tăi pŏu hun sueh huap kurn tsiang tsuâk hàn tsèng khuân kui jîp sam kok tshiêu tō súr tang.

汉朝（前202年－220年）是中国历史上继秦朝之后出现的朝代，分为“西汉”（前202年—9年）与“东汉”（25年—220年）两个历史时期，合称两汉。西汉为汉高祖刘邦所建立，建都长安；东汉为汉光武帝刘秀所建立，建都洛阳。其间曾有王莽短暂自立的新朝（9年－23年）。另外，由于曹丕篡东汉后，刘备在蜀地建立国号为「汉」的政权，部分史学家遂视其为汉朝的延续，而将其归入汉朝的一部份，如此汉朝灭亡则是在263年，但大部分说法均将蜀汉政权归入三国朝代史中。

Hàn tshiêu sĭ tsêk kâi khiâng tăi têk tì kok, tshàng tsău liéu hui huâng têk bûn mêng. Hàn tshiêu iā úr khî tsur ău têk thâng tsieu hâh tsheng ûi「 hàn thâng」, thòi piéu tiêh tong kok tì tsì sî tō tang siăng khiâng sĕng têk nî tō. Ŭ jîn pá hàn tshiêu huâ tâng sî khî têk lô bé tì kok úr ìn tōu têk khóng tshiak uâng tshiêu tsheng ûi tng sî sì kài tsiĕⁿ siăng soiⁿ tsìn têk bûn mêng. Hàn tshiêu thóng tī sî khî só khak lîp têk siă huĕ úr tsèng tī tsì tōu, tsêk tît iĕn sôk kàu 20 sì kí. Hàn tshiêu tsìn tsêk pōu tiĕn tiāⁿ liéu tong huâ mîn tsôk têk mîn tsôk bûn huè, hàn tō só tsun tshông têk jû ke bûn huè sêng ûi tong kok íⁿ kîp tang à tī khu têk siă huĕ tsú liû bûn huè. Kàu hīn tsăi,「 hàn jîn」 jông jiên ûi to sièu tong kok jîn têk tsŭr tsheng, jûr huâ hē tsôk êk mān mān pĭ tsheng ûi「 hàn tsôk」, huâ hē bûn jī êk tôk tsiĕm pĭ tsheng ûi「 hàn jŭr」.

汉朝是一个强大的帝国，创造了辉煌的文明。汉朝也与其之后的唐朝合称为「汉唐」，代表着中国帝制时代中上强盛的年代。有人把汉朝和同时期的罗马帝国与印度的孔雀王朝称为当时世界上上先进的文明。汉朝统治时期所确立的社会与政治制度，一直延续到20世纪。汉朝进一步奠定了中华民族的民族文化，汉代所尊崇的儒家文化成为中国以及东亚地区的社会主流文化。到现在，「汉人」仍然为多数中国人的自称，而华夏族亦慢慢被称为「汉族」，华夏文字亦逐渐被称为「汉字」。

Hàn tō khí tsho tŏ hàn kau tsóu lâu pang sî kurn kŭr ngôu tek tsong sí sueh, tiāⁿ tsiàⁿ suak ûi tsúi tek, kàu hàn bú tì sî, iû kói tsiàⁿ suak ûi thóu tek, tît kàu hêng máng kiĕn lîp sin tshiêu, tsiàⁿ tshái ēng lâu hiàng, lâu him pĕ tsúr têk sueh huap, jīn ûi hàn tshiêu sôk i hué tek. Hàn kuang bú tì kuang hôk hàn sit tsur ău, tsiàⁿ sek sêng jīn liéu tsé tséng sueh huap, tshông tshúr khak lîp hàn tshiêu tsiàⁿ suak ûi hué tek, tang hàn kîp íⁿ ău têk súr tsur jû《 hàn tsur》,《 sam kok tsì》 téng kai tshái ēng liéu tsé tséng sueh huap. In tshúr hàn tshiêu ŭ sî iā pĭ tsheng ûi" iēm hàn", iû in hàn tshiêu uâng tì séⁿ lâu jûr tsheng" iēm lâu".

汉代起初在汉高祖刘邦时根据五德终始说，定正朔为水德，到汉武帝时，又改正朔为土德，直到王莽建立新朝，正采用刘向、刘歆父子的说法，认为汉朝属于火德。汉光武帝光复汉室之后，正式承认了这种说法，从此确立汉朝正朔为火德，东汉及以后的史书如《汉书》、《三国志》等皆采用了这种说法。因此汉朝有时也被称为“炎汉”，又因汉朝皇帝姓刘而称“炎刘”。